Zenginler Norveç’ten kaçıyor! Peki neden?
Norveç’te servet vergisi yeniden ülke gündeminin en sıcak başlıklarından biri. Özellikle yüksek servet grubundaki bireylerin son yıllarda artan oranda ülkeyi terk etmesi, vergi politikasının ekonomik ve sosyal etkilerini yeniden tartışmaya açıyor. 1892’den bu yana uygulanan servet vergisi, Norveç sosyal devlet modelinin temel unsurlarından biri olarak kabul ediliyor. Şeffaflık kültürü kapsamında vatandaşların birbirlerinin vergi beyanlarını görebilmesi de bu sistemin tamamlayıcı unsurları arasında. Ancak son yıllarda artan vergi oranları, yüksek gelir grubunda göç dalgasını da beraberinde getirdi.
Rakamlarla servet vergisi
Norveç’te kişi başı net serveti 1,76 milyon ile 20,7 milyon kron arasında olan bireyler yüzde 1, bu tutarın üzerindekiler ise yüzde 1,1 oranında servet vergisine tabi tutuluyor. 2023 yılında bu vergiyi ödeyen kişi sayısı 671 bin 639 olarak kaydedildi.
Vergilendirme sistemi kapsamında konutlar değerlemenin yüzde 75’i üzerinden muaf tutulurken, hisseler ve ticari mülkiyetlerde indirim oranı yüzde 20 seviyesinde. Yurt dışındaki varlıklar da vergi matrahına dahil ediliyor. Ülkeyi terk edenler ise 3 milyon kron üzerindeki gerçekleşmemiş sermaye kazançları için yüzde 37,8 oranında “çıkış vergisi” ödemekle yükümlü.
Göç eğilimi hız kazanıyor
Civita’nın verilerine göre, serveti 10 milyon kronu aşan 261 kişi 2022’de, 254 kişi ise 2023’te Norveç’ten ayrıldı. Bu rakamlar, vergi artışlarından önceki döneme kıyasla yaklaşık iki katlık bir artışa işaret ediyor.
Kapital dergisinin “Norveç’in En Zengin 400’ü” listesine göre ise bu gruba mensup 105 kişi artık ülke dışında yaşıyor ya da servetlerini yurt dışına taşıdı.
Kamuoyu ikiye bölünmüş durumda
Servet vergisi yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda politik bir tartışma alanı yaratıyor. Aftenposten için yapılan ankete göre Norveçlilerin:
- yüzde 39’u servet vergisinin sürdürülmesini veya artırılmasını,
- yüzde 23’ü azaltılmasını,
- yüzde 28’i ise tamamen kaldırılmasını istiyor.
İşçi Partisi hükümeti ise net bir tutum sergiliyor. Önümüzdeki dönemde kapsamlı bir vergi reformu için partiler arası bir uzlaşma hedeflense de servet vergisinin kaldırılması gündemde yer almıyor.
Dengede kalmaya çalışan bir model
Hükümete göre servet vergisi, gelir dağılımında denge sağlamak ve vergi sistemini daha adil kılmak için önemli bir araç. Norveç İstatistik Ofisi’nin verileri de vergi yükünün ağırlıklı olarak en yüksek gelir grubunda yoğunlaştığını gösteriyor.
Öte yandan karşıt görüşler, bu modelin yerli girişimciliği zayıflatabileceğini ve küresel rekabet gücünü olumsuz etkileyebileceğini savunuyor. İsviçre’ye taşınan iş insanı Knut-Erik Karlsen’e göre ise mevcut sistem, Norveç şirketlerinin uluslararası pazarda hareket alanını daraltıyor.
Kaynak: Oksijen
