
İş dünyası, ekonomik krizin “suistimal” riskini artırdığını düşünüyor
Şirketlerde suistimal riski yalnızca finansal kayıplarla sınırlı kalmıyor; itibar, çalışan güveni ve kurum kültürü üzerinde de etkili oluyor. Cerebra ve TEİD iş birliğiyle gerçekleştirilen araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 63’ü ekonomik kriz ve enflasyonun suistimal riskini artırdığını düşünüyor.
15–21 Kasım tarihleri arasında düzenlenen Uluslararası Suistimal Farkındalık Haftası, şirketlerin karşı karşıya olduğu etik ihlal ve suistimal risklerini yeniden gündeme taşıdı. Cerebra’nın Etik ve İtibar Derneği (TEİD) iş birliğiyle gerçekleştirdiği, FutureBright Group tarafından yürütülen İş Dünyasında Suistimal Algısı Araştırması 2026, iş dünyasının suistimale ilişkin değerlendirmelerini ortaya koyuyor. 1.000’i aşkın üst düzey yönetici ve profesyonelin katıldığı araştırma, ekonomik koşullardan kurum içi güvene kadar pek çok unsurun suistimalle mücadelede belirleyici olduğunu gösteriyor.
Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 63’ü ekonomik kriz ve enflasyonun suistimal riskini artırdığını düşünüyor. Suistimalin şirketler üzerindeki etkileri değerlendirildiğinde ise katılımcıların yüzde 27’si kurumsal itibar ve güven kaybını, yüzde 25’i finansal kayıpları, yüzde 22’si ise çalışan motivasyonu ve kurum içi güven ortamının bozulmasını en önemli sonuçlar arasında gösteriyor.
Suistimalin üzerinin örtülmesi güveni zedeliyor
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, yönetimin etik ihlaller karşısındaki tutumunun çalışan güveni üzerindeki etkisi. Katılımcıların yüzde 98’i, yönetimin kurum içinde yaşanan bir suistimal vakasını bilinçli olarak gizlemesinin veya örtbas etmesinin şirkete duydukları güveni olumsuz etkileyeceğini ifade ediyor. Bu sonuç, şirketlerin suistimalle mücadelede şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini benimsemesinin önemini ortaya koyuyor.
Çalışanların etik ihlalleri bildirme eğilimleri de araştırmada öne çıkan başlıklar arasında. Katılımcıların yüzde 79’u bir etik ihlal veya suistimal vakasına kesinlikle bildirimde bulunacağını, yüzde 16’sı ise büyük olasılıkla bildireceğini söylüyor. Ancak bu niyet, uygulamaya aynı ölçüde yansımıyor. Son 12 ay içinde suistimal olarak değerlendirdiği bir duruma tanık olanların yalnızca yüzde 55’i resmi bildirim kanallarını kullanmış. Katılımcıların yüzde 32’si durumu resmi olmayan yollarla paylaşırken, yüzde 13’ü herhangi bir bildirimde bulunmamış.
Bildirim yapmaktan çekinenlerin gerekçeleri arasında ise yönetimin gerekli aksiyonu almayacağı düşüncesi yüzde 23 ile ilk sırada yer alıyor. Bunu yüzde 20 ile misilleme korkusu, yüzde 17 ile gizlilik endişesi izliyor.
Suistimali önlemede iç kontroller ilk sırada
Araştırmaya göre suistimalin önlenmesinde en etkili yöntem yüzde 43 ile güçlü iç kontroller. Etik liderlik yüzde 21 ile ikinci sırada yer alıyor. Suistimalin tespitinde ise ihbar mekanizmaları yüzde 41, iç denetim yüzde 32 oranında öne çıkıyor.
Cerebra Kurucusu ve CEO’su Fikret Sebilcioğlu, suistimalle mücadelede riskleri erken aşamada belirleyebilen sistemlerin kurulmasının önemine dikkat çekiyor. Sebilcioğlu, güçlü iç kontrollerin yanı sıra etik liderliğin kurum genelinde benimsenmesinin, çalışanların şüpheli durumları güvenle bildirebilmesinin ve bu bildirimlerin etkin biçimde değerlendirilmesinin kritik rol oynadığını vurguluyor.
Yönetim kademeleri arasında etik algısı farklılaşıyor
Araştırma, şirketlerde etik kültürün algılanışında yönetim kademeleri arasında da belirgin farklılıklar bulunduğunu gösteriyor. Üst yönetimin etik liderliğine ilişkin olumlu değerlendirme üst yöneticilerde yüzde 82 seviyesindeyken orta kademe yöneticilerde yüzde 63’e geriliyor. Etik ihlallerin eşit biçimde ele alındığına yönelik olumlu değerlendirme de üst yönetimde yüzde 74, orta kademede ise yüzde 56 olarak ölçülüyor.
Bulgular, etik ilkelerin kurum politikalarında yer almasının tek başına yeterli olmadığını; bu ilkelerin farklı yönetim kademelerinde tutarlı biçimde uygulanmasının gerektiğini ortaya koyuyor. Şirketler açısından suistimalle mücadele, güçlü denetim mekanizmalarının yanı sıra çalışanların güvenle konuşabildiği, bildirimlerin karşılık bulduğu ve etik davranışın kurum kültürünün parçası haline geldiği bir çalışma ortamı oluşturmayı da gerektiriyor.
Teknolojinin geleceği için büyük buluşma: THETECH 2026’ya kayıtlar başladı!
