Ortalama Yaşam Süresi Pandemi öncesi Seviyeye Yaklaştı

Dünya genelinde ortalama yaşam beklentisi 2023’te 73,3 yıla yükselerek COVID-19 öncesindeki seviyeye neredeyse geri döndü. Ancak sağlıklı yaşam beklentisindeki toparlanma daha yavaş ilerliyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerine göre küresel ortalama yaşam beklentisi, COVID-19 pandemisinin neden olduğu düşüşün ardından yeniden yükselişe geçti. 2023 yılında 73,3 yıla ulaşan ortalama yaşam süresi, 2019’da kaydedilen 73,4 yıllık seviyeye yaklaştı.

DSÖ Veri, Dijital Sağlık, Analitik ve Yapay Zeka Departmanı Direktörü Dr. Alain Labrique, daha uzun yaşam süresinin halk sağlığı alanındaki önemli kazanımlardan biri olduğunu belirtti. Ancak yaşam süresinin uzamasının yanı sıra bu yılların sağlıklı geçirilmesinin de kritik bir hedef olduğuna dikkat çekti.

DSÖ’nün 2000-2023 dönemine ilişkin ölüm ve hastalık yükü tahminleri; ulusal nüfus kayıtları, DSÖ teknik programları ve Birleşmiş Milletler kuruluşlarının verileri dahil olmak üzere farklı kaynaklardan elde edilen bilgiler üzerinden oluşturuldu.

Sağlıklı yaşam beklentisi ise yaşam süresindeki toparlanmanın gerisinde kaldı. İnsanların hastalık veya ciddi sağlık sorunları yaşamadan geçirdiği yılları ifade eden sağlıklı yaşam beklentisi, 2023’te 62,8 yıl olarak kaydedildi. Bu değer, 2019 seviyesinin 0,4 yıl altında bulunuyor.

Ölüm nedenlerinde dengeler değişiyor

Veriler, yalnızca yaşam süresinde değil, ölüm nedenlerinin dağılımında da uzun vadeli bir değişime işaret ediyor. 2023 yılında bulaşıcı hastalıklar, düşük gelirli ülkelerdeki toplam ölümlerin yarısından daha azını oluşturdu. DSÖ bu değişimi küresel epidemiyolojik geçişin önemli göstergelerinden biri olarak değerlendiriyor.

Dünya genelinde ise bulaşıcı olmayan hastalıkların (BKH) toplam ölümler içindeki payı 2000 yılında yüzde 58 iken 2023’te yüzde 74’e yükseldi. Dünyada en fazla ölüme yol açan 10 nedenden sekizini de BKH’ler oluşturdu.

Kalp ve damar hastalıkları küresel ölçekte en önemli ölüm ve hastalık yükü nedenleri arasındaki yerini korudu. Tek başına iskemik kalp hastalığının 2023 yılında yaklaşık 9,5 milyon ölümle ve 210 milyon yıllık sağlıklı yaşam kaybıyla ilişkilendirildiği belirtildi.

Demans beşinci sıraya yükseldi

Kronik hastalıkların küresel sağlık yükündeki payı da giderek artıyor. Demans, 2000 yılında dünyada ölümlerin 19. önde gelen nedeni olurken 2023’te beşinci sıraya yükseldi. Aynı dönemde demansa bağlı ölümler yaklaşık üç kat arttı.

Özellikle Güneydoğu Asya’da diyabete bağlı ölüm riski 2000 yılından bu yana önemli ölçüde yükseldi. Ruh sağlığı alanındaki veriler de dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. 2019-2023 döneminde depresif bozukluklara bağlı yaşa göre standardize edilmiş sağlıklı yaşam kaybı oranı yaklaşık yüzde 20, anksiyete bozukluklarına bağlı kayıp ise yaklaşık yüzde 45 arttı.

Uyuşturucu kullanım bozukluklarında ise 2000-2023 yılları arasında ölüm riski ve kaybedilen sağlıklı yaşam süresindeki en belirgin artış Amerika kıtasında görülürken, Batı Pasifik bölgesinde düşüş kaydedildi.

DSÖ, verilerin ülkelerin sağlık politikalarını ve önceliklerini belirlemesine yardımcı olacağını belirtiyor. Dr. Labrique’ye göre önümüzdeki dönemin temel hedeflerinden biri, uzayan yaşam süresinin daha fazla sağlıklı yıl anlamına gelmesini sağlamak ve sağlık sistemlerini nüfusların değişen ihtiyaçlarına göre yeniden şekillendirmek olacak.

Lahmacun Endeksi açıklandı: Gaziantep’te fiyatlar bir ayda yüzde 8 yükseldi!