Türkiye’deki Suriyelilerin yüzde 48’i kendini toplumun bir parçası olarak görüyor…

Psikolojik anlamda aidiyet, kişinin kendini belirli bir gruba, topluluğa, yere ya da ideolojiye bağlı, kabul görmüş ve ait hissediyor olması anlamına geliyor. Bu duygu, bireyin sosyal ve psikolojik açıdan güvenli, değerli ve anlamlı hissediyor olmasını sağlıyor. Aidiyet duygusu, kişinin bir bütünün parçası olduğunu hissediyor ve bu bağlılığı sürdürüyor olmasıyla ortaya çıkıyor. Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi’ne göre ait olma, fizyolojik ve güvenlik ihtiyaçlarının ardından sevgi ve aidiyet başlığı altında üçüncü sırada yer alıyor. [1]

Sevgi ve ait olma birbirine çok yakın görünüyor. Bir insanın herhangi bir yere kendini ait hissediyor olmasının temel şartı, seviyor ve sevildiğini hissediyor olmasıyla başlıyor. Erich Fromm’a göre birini seviyor olmanın dört temel şartından biri ona saygı göstermek. [2] Saygı göstermek ise o insanı olduğu gibi kabul ediyor olmakla başlıyor. Bu nedenle, insan saygı görmüyor ya da kabul edilmiyor olduğu bir yerde kendini sevilmiş hissetmiyor; aynı şekilde, sevilmiş hissetmiyor olduğu bir yere de ait olamıyor.

Ait olmayı bir diyagramla anlatacak olursak, aşağıdaki gibi görünür:

Bir insanın hayatında aidiyet duygusu farklı alanlarda ortaya çıkıyor. İlk olarak aile, aidiyetin geliştiği en temel sosyal ortamı oluşturuyor. Bunun yanında kişi, arkadaş grupları ve içinde bulunduğu sosyal çevre aracılığıyla kendini ait hissediyor. İş yeri ve kurumlar da bireyde güçlü bir bağlılık hissi yaratabiliyor. Son olarak, topluluklara, uluslara ya da etnik kimliklere duyulan bağlılık da aidiyet duygusunun önemli alanlarından birini oluşturuyor.

Bu alanlar göçmenler/göçmek zorunda kalanlar için de geçerli. Bu nedenle göç araştırmalarında, sorduğumuz sorular arasında, “Göç eden kişinin yanında aile ferdi var mı?”, “Göç ettiği bölgede arkadaş edinmiş mi?”, “Göç ettiği ekonomide yeni bir görev almış mı?”, “Kendini göç ettiği ülkenin kimliğine yakın hissediyor mu?” gibi sorular soruyoruz. Bu yıl, XSIGHTS Araştırma ve Danışmanlık olarak Mart ayında, toplam 10 ilde yaşayan 18 yaş ve üstü bin Suriyeli ile yüz yüze yaptığımız araştırmada benzer sorular sorduk ve gördük ki Suriyelilerin neredeyse yarısı (yüzde 48) kendilerini toplumun bir parçası gibi -yani ait- hissediyor. Benzer oranda Suriyeli de Türkiye’de doğmuş biriyle ortak olmaya -yani ekonomik bir değere ait/sahip olmaya- hazır.

Her 10 Suriyeliden yedisi komşularıyla iyi ilişkiler kuruyor ve arkadaşlıklar ediniyor. Suriyelilerin yüzde 63’ü saygı gördüğünü hissediyor, yüzde 62’si ise ortak değerlere sahip olduğunu düşünüyor. Aşağıdaki piramit, aidiyetin hiyerarşisini özetliyor…

Bir anlamda bu sonuçlar, Anadolu geleneğini bozmadığımızın ve gelen misafirleri “evde hissettirdiğimizin” bir göstergesi olarak yorumlanabilir. 

Suriye’de iç savaş sona ermiş olabilir; ancak bu çalışma ve benzeri birçok araştırmanın bize aidiyet hakkında öğrettikleri son derece önemli. Bu bulgular, yalnızca ülkemize göç edenler için değil, aynı zamanda ülkemizden göç edenler için de değerli içgörüler sunuyor ve göç sürecinin yönetimi açısından önemli stratejilere işaret ediyor. Özellikle son günlerde Amerika Birleşik Devletleri’nde tanık olduğumuz göçmenlerin sınır dışı edilmeleri konusu ve bu konudaki politika değişiklikleri bağlamında da aydınlatıcı nitelik taşıyor.

Araştırmamızın sonuçları yalnızca sosyal alanla sınırlı kalmıyor. Aidiyet, marka yönetiminde de sadakatin temeli olarak karşımıza çıkıyor. Tüketici, sevdiği markalardan kabul görmek istiyor. Markaya yönelik aidiyet duygusu ve bunun sonucu olan sadakat ise ancak sevildiğini ve sayıldığını hisseden bir tüketicide ortaya çıkıyor.

Kaynakça:

[1] Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396. 
[2] Fromm, E. (1956). The Art of Loving: An Enquiry into the Nature of Love. Harper & Brothers

Çiğdem Penn hakkında…

1999’da Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji bölümünden mezun olan Çiğdem Penn, eğitimine London School of Economics’de Sosyal ve Organizasyonal Psikoloji eğitimiyle devam etti. Değişim Yönetimi alanında uzmanlaşırken, “Değişime Karşı Direnç ve Kurum Kültürüne Etkisi” master tezini yayınladı.
Profesyonel hayata İngiltere’de giriş yapan Penn, yönetim danışmanlığıyla kariyerine başladı. İki büyük uluslararası araştırma şirketinde çalıştıktan sonra, 2004 yılında Londra’ da Xsights’ı kurdu. 10 yıla yakın yurtdışında çalışan Penn; Avrupa, Orta Doğu, Orta ve Güney Asya’da başta olmak üzere, farklı coğrafyalarda çalıştı, 2010 yılında XSIGHTS Türkiye ofisini açtı. Uluslararası ve ulusal şirketlere, STK ve Birleşmiş Milletlere, bakanlık ve diğer resmî kurumlara araştırma ve danışmanlık hizmeti vermekte olan olan XSIGHTS, 80’ i aşkın ülkede çalışmalar gerçekleştiriyor.  Çiğdem Penn 2020 yılında, ESOMAR Vakfı’nın verdiği “Fark Yaratanlar Ödülü”ne layık görüldü ve ülkemize uluslararası alanda alınan ilk pazar araştırması ödülünü kazandırdı.
Bugün 20 yıla yaklaşan araştırma deneyimi ve farklı sektörlerdeki danışmanlık tecrübelerini, Xsights Araştırma ve Danışmanlık çatısında sunan Çiğdem Penn, kadın ve istihdam konularında Binyaprak ve TurkishWIN çemberlerinde de kadın hakları ve kadın istihdamı hakkında çalışmalar yürütüyor.