Türk halkı ABD/İsrail–İran savaşı hakkında ne düşünüyor, kimi destekliyor?
ABD/İsrail – İran savaşına ilişkin kamuoyu algısı, küresel ölçekte yürütülen kapsamlı bir araştırmayla mercek altına alındı. Türkiye ayağı BAREM Pazar Araştırma ve Danışmanlık tarafından gerçekleştirilen ve GIA (Gallup International Association) koordinasyonunda 15 ülkede 13 bin kişiyle yapılan araştırma, savaşın toplumsal algısının “kazananı olmayan bir süreç” olduğunu gösteriyor.
Araştırmanın genel sonuçlarına paralel olarak Türkiye genelinde gerçekleştirilen kamuoyu araştırması da ABD/İsrail ile İran arasında yaşanan savaşa ilişkin toplumsal algının net bir şekilde “kazananı olmayan bir çatışma” yönünde şekillendiğini ortaya koyuyor. Araştırma bulgularına göre toplumun önemli bir bölümü taraf tutmaktan kaçınırken, savaşın hem ekonomik hem de toplumsal açıdan olumsuz sonuçlar doğuracağına inanıyor.
Türkiye’de katılımcıların yüzde 62’si savaşta hiçbir ülkeyi desteklemediğini belirtirken, İran’ı destekleyenlerin oranı yüzde 36 düzeyinde ölçüldü. 15 ülkenin verileri incelendiğinde küresel ortalamada da benzer bir tablo dikkat çekiyor; hiçbir tarafı desteklemediğini belirtenlerin oranı yüzde 60 seviyesinde iken İran’a en yüksek desteğin yüzde 79 ile Pakistan’dan, ardından yüzde 36 ile Türkiye’den geldiği görülüyor.
Türkiye kamuoyu çatışmaya dair sorumluluk haritasını çizerken ağırlıklı olarak ABD ve İsrail’e odaklanıyor. Görüşmecilerin yüzde 40’ı savaşın başlamasından ABD ve İsrail’i eşit oranda sorumlu tutarken, yüzde 29’u sadece ABD’yi, yüzde 28’i ise sadece İsrail’i sorumlu görüyor. 15 ülke genelinde ABD ve İsrail’in eşit oranda sorumluluğu olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 44 seviyesinde gerçekleşiyor. Bu da Türkiye halkının diğer ülkelerin halklarıyla bu konuda hemen hemen aynı fikire sahip olduğunu gösteriyor. Ancak 15 ülke genelinde İran’ı sorumlu görenlerin oranı yüzde 15 iken, Türkiye’de bu oran yüzde 2 seviyesinde kalıyor.
Kamuoyu dış müdahaleye itiraz ediyor
Araştırma, ABD ve İsrail’in İran’da rejimi değiştirmek için yaptıkları dış müdahalelere yönelik belirgin bir karşı duruş olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye’de görüşülen kişilerin yüzde 84’ü ABD ve İsrail’in İran’da kendi tercih ettikleri bir yönetim oluşturma girişimini uygun bulmazken, yüzde 72’si bu tür bir müdahalenin başarılı olamayacağını düşünüyor. 15 ülke genelinde ise bu çabaların başarısız olacağına ilişkin kanı yüzde 47 oranında gözüküyor.
Araştırma kapsamında ülkelerin ve uluslararası aktörlerin savaş sürecindeki tutumları da değerlendirilirken, kamuoyunun bu aktörlere yaklaşımında farklılaşma olduğu görülüyor. Türkiye’de görüşülenlerin savaşa karşı izlenen ülke politikalarını en çok beğendiği ülke yüzde 62 ile Türkiye olurken İspanya yüzde 49 ile ikinci sırada yer aldı. Çin (yüzde 35) ve Rusya (yüzde 32) gibi aktörlerde ise beğeni daha düşük kaldı. Batılı ülkeler arasında da benzer bir tablo öne çıkarken, Birleşik Krallık’ın savaşa yaklaşımından duyulan memnuniyet sadece yüzde 10, Fransa’da ise yüzde 14 seviyelerinde kalıyor.
Ayrıca Türkiye’de yapılan araştırmada Birleşmiş Milletler’in tutumu yüzde 74’lük bir oran ile beğenilmezken, Avrupa Birliği’nin tutumu da yüzde 68’lik bir oran ile reddediliyor. Bu bulgular, kamuoyunun savaş sürecinde özellikle müdahil olarak algılanan aktörlere karşı daha tepkisel bir tutum geliştirdiğine işaret ediyor.
Savaşın sonuçlarına dair kaygı yüksek
Kamuoyu, savaşın sonuçlarına ilişkin ciddi endişeler taşıyor. Görüşmecilerin yüzde 65’i savaşın devam etmesi halinde “kişisel olarak ekonomik anlamda ciddi zarar göreceğini” ifade ediyor. Çatışmanın bireylerdeki psikolojik faturası da ağır; katılımcıların yüzde 53’ü duygusal olarak olumsuz etkileneceğini belirtiliyor. Ayrıca fiziksel olarak etkileneceğini düşünenlerin oranı ise yüzde 36.
Ortadoğu’da barış umutları da oldukça zayıf. Türkiye kamuoyunun öngörüsüne göre savaşın sonunda İsrail’de kaosun devam edeceğini düşünenlerin oranı yüzde 84, Ortadoğu genelinde devam edeceğini düşünenlerin oranı yüzde 60, İran’da kaos öngörenlerin oranı ise yüzde 44. 15 ülke genelinde de durum benzerlik gösterse de kaosun İran’da devam edeceğini düşünenlerin oranı (yüzde 63), İsrail’de devam edeceğini düşünenlerin oranı (yüzde 69) birbirine çok yakın gözüküyor.
Araştırma künyesi
Araştırma, 14–30 Mart 2026 tarihleri arasında Türkiye genelinde NUTS1 12 bölgeyi temsil eden 57 ilde, rassal örnekleme yöntemiyle ve CATI (telefonla görüşme) tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
