Yeni nesil hak ihlali “Stalking”
Sosyal medya uzun zamandır hayatımızın ayrılmaz bir parçası. Ve sosyal medyayla ilişkimiz derinleştikçe yeni fayda ve zararlarını keşfetmeye de devam ediyoruz. Tabii birçok anımızı da çeşitli sosyal medya platformlarında paylaşmaya devam ediyoruz. Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Medya ve Gazetecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal, bu paylaşımların yeni bir tehdidi tetiklediği konusunda uyarıyor. Mahremiyet sorunuyla beraber bilinçsiz kullanımdan doğan yeni nesil tehdit olan “stalking” gizli takiple kişilik haklarının ihlal edilmesi anlamını taşıyor.
Gizlice izleme çeşitli suçlar oluşturabilir
Sosyal medyanın insanların gündelik yaşantısında her anını paylaştığı bir mecra haline geldiğini kaydeden Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal, “Gidilen mekanlar, yıl dönümleri, kutlamalar, yemekler, etkinlikler sosyal medyada günlük yaşantıda olan her şey an ve an paylaşılıyor. Mahremiyet sorunuyla birlikte bilinçsiz kullanımdan doğan dijital ısrarlı takip anlamına gelen “Stalking”, kişilik hak ihlallerini gündeme getiriyor. Stalking (gizlice izleme) fiilinin sosyal medya üzerinde çeşitli suçları oluşturma potansiyeli oldukça yüksek” uyarısında bulundu.
Stalking mağduriyeti kişinin hayatını etkiliyor
Stalking yani gizli izlemenin, sosyal medyada kişilik hak ihlali olarak ele alınabilecek bir konu olduğuna dikkat çeken Ünal, “Avrupa Birliği üyesi ülkelerinin çoğunun mevzuatında “stalking” kelimesi yer alıyor. Bir kişinin stalking mağduru olması için günlük işlerini yerine getirmede ciddi güçlük çekmesi, iş yerinde verimliliğinin düşmesi, bedensel veya ruhsal sağlığının bozulması, sosyal alışkanlıklarının değişmesi ya da askıya alınması, ilave güvenlik önlemleri almak zorunda kalması, çocuklarını okuldan kendisi almak yerine aile fertlerinden birilerini yollaması gibi durumların gerçekleşmesi gerekiyor” dedi.
Bazı ülkelerde cezai yaptırımlar uygulanabiliyor
Kişinin paylaşımlarının görünürlük ayarını “herkes” olarak ayarladığında, daha geniş kitleler tarafından izlenebildiğini kaydeden Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal, “Böylece son görülme zamanı, çevrim içi olduğu saat aralıkları, toplam çevrim içi olduğu süreyi (günlük), durum mesajını, profil fotoğrafı geçmişi gibi pek çok bilgisi başkaları tarafından takip edilebiliyor. Gizli takibin bir kişi tarafından yoğun bir şekilde yapılmasıyla saplantı gibi sakıncalı durumlar da oluşabilmektedir. Bilinçli olmayan kullanım şekilleri ile daha fazla gündeme gelen stalk davranışının cezai yaptırımları tartışma konusudur” açıklamasında bulundu.
Almanya’da 3 yıla kadar hapis cezası verilebiliyor
Almanya’da Alman Ceza Kanununun 238. maddesine göre stalking’in suç olduğunu ifade eden Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal, “2017’den bu yana suç olarak yer almaktadır ve cezai yaptırımları söz konusudur. Bir insanı takip eden, gözetleyen, telefon veya başka yollarla ısrarcı bir şekilde onunla temas kurmak isteyen, taciz ettiği kişinin hayatını önemli ölçüde kısıtlayan ve zarar veren tacizci kişi, Ceza Yasası’nın 238. maddesine göre para cezasına veya 3 yıla kadar hapis cezasına, ağır suç teşkil edecek durumlarda ise beş yıla kadar hapis cezasına çarptırılmaktadır” bilgisini verdi.
İngiltere’de para ya da hapis cezası veriliyor
İngiltere’de de sadece ısrarlı takip vakalarında uygulanabilen iki ayrı durumun, 2012’de yürürlüğe giren Özgürlüklere Karşı Korunma Kanununun 11. maddesinde suç olarak tanımlandığını ve cezai yaptırımlara tabi tutulduğunu ifade eden Ünal sözlerini şöyle sürdürdü; “Buna göre, şiddete uğrama konusunda ciddi bir korkuya ya da endişeye yol açan ısrarlı takip halleri durumunda, failin 5 bin İngiliz sterlini adli para cezasına çarptırılabileceği bildirilmektedir. Ya da bazı durumlarda adli para cezasına veya altı aylık kısa süreli hapis cezasına ya da 5 yıllık hapis cezasına ya da hem hapis hem para cezasına çarptırılabileceği belirtilmektedir.”
Türkiye’de de tedbirler uygulanıyor
Ülkemizde stalking yaptırımları incelendiğinde 20 Mart 2012’de yürürlüğe giren 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Yönelik Şiddet Kanununda yer aldığına dikkat çeken Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal, “Her ne kadar kanunun adında aile ve kadın esas alınsa da ısrarlı takip (stalking) durumunda da söz konusu kanun hükümleri uygulanabiliyor. Alınan karar doğrultusunda, stalking failinin, mağdurun bulunduğu konuta, okula, işyerine ya da mağdurun yakınlarına yaklaşmaması, mağduru iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi gibi bazı tedbirler uygulanabiliyor” diye konuştu.
Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal, Türk Ceza Kanunu’nun 132. maddesine de dikkat çekti; “Yine Türk Ceza Kanunu kapsamındaki özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar başlığı altında düzenlenen suçların oluşumuna sebebiyet verebilir. Örneğin, Türk Ceza Kanunun 132. Maddesinde haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu vardır. Kişiler arasındaki haberleşmenin içeriğini diğer tarafın rızası olmadan ifşa eden kişiye cezai yaptırımlar uygulanmaktadır. Huzur bozucu faaliyetler yürütme amacıyla stalking yapılıyorsa, bununla ilgili de Türk Ceza Kanunu devreye girmektedir.”
2023’te sosyal medyaya hangi içgörüler hükmedecek?
Dijital iletişim alanında hareketli geçen bir yıl daha geride kalırken, Sosyal Medya Analytics Platformu BoomSocial, markaların 1 Ocak 2022 – 31 Aralık 2022 dönemindeki sosyal medya performans istatistiklerinin yer aldığı BoomSocial Social Media Trends & Insights 2023 araştırmasını yayınladı. Araştırma geride bıraktığımız yıla ilişkin kapsamlı bir karne ortaya koyarken 2023 trendlerine ilişkin de güçlü içgörüler sunuyor…
