Lahmacun Endeksi’nden Aralık karnesi: Zam hızı, TÜFE’yi solladı…
Türkiye’nin en mütevazı ama en yaygın lezzetlerinden biri olan lahmacun, bugün yalnızca sofraların değil, ekonominin de aynası hâline geldi. Lahmacun fiyatları; gıda enflasyonundan kira maliyetlerine, dijital platform komisyonlarından değişen tüketim alışkanlıklarına kadar pek çok başlığı tek kalemde yansıtıyor. Research İstanbul tarafından hazırlanan Lahmacun Endeksi ise bu tanıdık lezzeti bir veri setine dönüştürerek, şehir şehir fiyat hareketleri üzerinden ekonomik iklimi okumaya imkân tanıyor. Aylık değişimler ve bölgesel farklar, lahmacunu bu kez damak tadının ötesinde, ekonominin günlük hayattaki en somut göstergelerinden biri olarak konumluyor.
Research İstanbul tarafından hazırlanan Lahmacun Endeksi, Aralık ayında dışarıda yemek yemenin maliyetinde artışın hızlandığını ortaya koyuyor. Endekse göre Türkiye genelinde ortalama lahmacun fiyatı Aralık ayında 136,3 TL’ye yükseldi. Aylık artış yüzde 2,34 ile Kasım ayındaki yüzde 1,07’lik seviyenin üzerine çıkarken, aynı dönemde TÜFE aylık bazda yüzde 0,89 olarak açıklandı. Yıllık karşılaştırmada da benzer bir tablo dikkat çekiyor. TÜFE’de yıllık artış yüzde 30,89 olurken, Lahmacun Endeksi’nde yıllık artış yüzde 32,24’e ulaştı. Bu fark, restoran fiyatlarındaki yükselişin genel enflasyonun üzerinde seyrettiğine işaret ediyor.
Çevrim içi sipariş platformlarından düzenli olarak derlenen liste fiyatlarına dayanan Lahmacun Endeksi, “en pahalı lahmacun”u bulmaktan ziyade fiyat değişiminin yönünü ve şehirler arasındaki farkları izlemeyi amaçlıyor. Platform komisyonları ve dönemsel kampanyaların fiyatları etkileyebileceği not edilirken, endeks dışarıda yeme maliyetinin nabzını tutan alternatif bir gösterge olarak öne çıkıyor.
Artış her yerde, düşüş tek ilde…
Aralık ayında il bazında bakıldığında artışın Türkiye geneline yayıldığı görülüyor. En hızlı fiyat artışı Ordu ve Van’da yaşanırken, bu illeri Erzurum, Bursa ve Adana izledi. Büyük şehirlerde ise artış görece daha sınırlı. İstanbul’da ortalama lahmacun fiyatı yüzde 3,2 artarken, İzmir’de yüzde 2,6, Ankara’da ise yüzde 1,5’lik bir yükseliş kaydedildi. 28 büyükşehir arasında ortalama fiyatın sabit kaldığı tek bir il dahi bulunmazken, fiyatların gerilediği tek şehir Mardin oldu. Şehirler arasındaki fiyat makası da korunmaya devam etti; Aralık ayında ortalama lahmacun fiyatı Van’da 85 TL seviyesindeyken, Adana’da 293,3 TL’ye kadar yükseldi.
İstanbul özelinde bakıldığında ise tablo çok daha katmanlı bir yapı sunuyor. Kent genelinde ortalama lahmacun fiyatı 127,6 TL olarak ölçülürken, ilçe bazında ciddi farklılıklar dikkat çekiyor. Sultanbeyli’de ortalama fiyat 75,6 TL seviyesindeyken, Beşiktaş’ta bu rakam 180,3 TL’ye çıkıyor. Yaz aylarında fiyatlarıyla öne çıkan Adalar ilçesi, eylül ayından itibaren zirveyi Beşiktaş’a bırakmış durumda. Mevsimsellik etkisi düşünüldüğünde, Adalar’ın yaz aylarına kadar yeniden en pahalı ilçe konumuna gelmesi beklenmiyor. Elbette bu rakamların ortalama değerler olduğunu unutmamak gerekiyor. İstanbul’da lahmacun fiyatı yalnızca kullanılan malzemeye değil, semtin kira maliyetine, paket servis platformlarının komisyonlarına ve hatta mekânın sunduğu manzaraya kadar pek çok değişkene bağlı olarak farklılaşıyor.
Evde lahmacun hala daha ucuz ama mutfakta da enflasyon var…
Evde yapılan lahmacun cephesinde ise artış çok daha sert hissediliyor. Kasım ayında tek porsiyon için 40 TL olan ev yapımı lahmacunun maliyeti Aralık ayında 45,4 TL’ye yükselirken, aylık artış yüzde 13,6’ya ulaştı. Maliyeti yukarı çeken başlıca kalemler dana kıyma, sivri biber ve soğan olurken, bu üç ürün toplam maliyetin yaklaşık yüzde 75’ini oluşturuyor. Buna rağmen evde yapılan lahmacun, restoran fiyatlarıyla kıyaslandığında hâlâ daha ekonomik bir alternatif sunuyor. Aralık ayında ortalama 136,3 TL’ye ulaşan restoran lahmacununa karşılık, evde yapılan versiyon yaklaşık üçte bir maliyetle sofraya gelebiliyor.
Lahmacun Endeksi’nin Aralık verileri, dışarıda yeme maliyetinin hem aylık hem de yıllık bazda hız kesmeden arttığını ve tüketicinin bütçesinde daha fazla yer kapladığını bir kez daha ortaya koyuyor.
Araştırmanın metodolojisi:
Research İstanbul tarafından hazırlanan Lahmacun Endeksi, her ay çevrim içi sipariş platformlarındaki liste fiyatlarından derleniyor. Aynı restoran-platform eşleşmeleri tekil sayılıyor, tekrar eden kayıtlar birleştiriliyor. Şüpheli veriler eleniyor ve fiyatlar analiz edilerek il ortalamaları hesaplanıyor. Endeksin amacı, Türkiye genelinde lahmacun fiyatlarındaki değişimin yönünü ve şehirler arası farklarını düzenli olarak izlemek.
