Yapay zeka nedeniyle işten çıkarma yapan şirketler belli oldu!

Amazon ve Salesforce gibi devler başta olmak üzere pek çok büyük şirket, bünyesindeki binlerce pozisyonu yapay zekayı gerekçe göstererek kapattı. İşten çıkarmalar pandemiden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

2025 yılı, küresel iş gücü piyasasında belki de uzun süre hatırlanacak bir kırılma noktasına işaret ediyor. Toplu işten çıkarmalar, yılın ana gündem maddelerinden biri olurken; birçok büyük şirket bu kararlarını doğrudan yapay zeka yatırımlarıyla ilişkilendirdi. Verimlilik, maliyet optimizasyonu ve yeniden yapılanma söylemleri etrafında şekillenen bu dalga, iş dünyasında yapay zekanın rolüne dair tartışmaları da derinleştirdi.

Danışmanlık şirketi Challenger, Gray & Christmas verilerine göre, yalnızca ABD’de 2025 yılı boyunca yapay zeka gerekçesiyle gerçekleşen işten çıkarmaların sayısı yaklaşık 55 bine ulaştı. Yıl genelinde açıklanan toplam işten çıkarma sayısı ise 1,17 milyon olarak kaydedildi. Bu rakam, Covid-19 salgınının en sert hissedildiği 2020’den bu yana görülen en yüksek seviye olarak dikkat çekiyor.

Aylık bazda da tablo çarpıcı. ABD’li işverenler ekim ayında yaklaşık 153 bin, kasım ayında ise 71 binden fazla işten çıkarma açıkladı. Kasım ayındaki kesintilerin 6 binden fazlası, şirketler tarafından doğrudan yapay zekâ dönüşümüyle gerekçelendirildi.

Enflasyon baskısı, artan gümrük tarifeleri ve küresel ölçekte yükselen maliyetler, şirketleri daha yalın organizasyonlara yönlendirirken; yapay zeka pek çok yönetici için kısa vadede cazip bir maliyet düşürme aracı olarak öne çıktı. MIT (Massachusetts Institute of Technology) tarafından kasım ayında yayımlanan bir araştırma, yapay zekânın bugün itibarıyla ABD iş gücünün yüzde 11,7’sinin yaptığı işleri yerine getirebildiğini ortaya koyuyor. Aynı araştırmaya göre, finans, sağlık ve profesyonel hizmetler gibi alanlarda yapay zekânın sunduğu potansiyel ücret tasarrufu 1,2 trilyon dolara kadar ulaşabiliyor.

Ancak bu tablo, herkes tarafından aynı şekilde yorumlanmıyor. Oxford Internet Institute’ta yapay zekâ ve çalışma hayatı üzerine araştırmalar yürüten Fabian Stephany, daha önce CNBC’ye yaptığı değerlendirmede, yapay zekanın bazı şirketler için “kolay bir gerekçe” haline gelmiş olabileceğine dikkat çekiyor. Stephany’e göre pandemi döneminde yapılan aşırı işe alımlar, bugün yaşananların temel nedeni. Ona göre birçok şirket, stratejik hatalarını kabul etmek yerine, işten çıkarmaların sorumluluğunu yapay zekaya yüklemeyi tercih ediyor.

Tüm bu tartışmalara rağmen, 2025 yılı boyunca pek çok küresel dev, yeniden yapılanma ve işten çıkarma kararlarında yapay zekayı açıkça referans gösterdi. İşte bu dönüşümün merkezinde yer alan şirketler:

Amazon

Amazon, ekim ayında tarihindeki en büyük işten çıkarma dalgalarından birini duyurarak 14 bin kurumsal pozisyonu kapattı. Şirket, bu adımı kaynaklarını yapay zekayı da kapsayan “en büyük yatırımlarına” yönlendirme hedefiyle attığını açıkladı. Amazon İnsan Deneyimi ve Teknolojiden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Beth Galetti, yapay zekayı internetten bu yana görülen en dönüştürücü teknoloji olarak tanımlarken, daha yalın ve çevik bir organizasyona ihtiyaç duyduklarını vurguladı. CEO Andy Jassy ise yılın başında çalışanlara gönderdiği mesajda, yapay zekanın bazı işlerde daha az, bazı alanlarda ise farklı yetkinliklere sahip daha fazla çalışana ihtiyaç doğuracağını açıkça ifade etmişti.

Microsoft

Microsoft, 2025 yılı boyunca toplamda yaklaşık 15 bin kişiyi işten çıkardı. Temmuz ayında açıklanan son dalgada 9 bin pozisyon kapatıldı. CEO Satya Nadella, çalışanlara gönderdiği notta şirketin “yeni bir çağ için misyonunu yeniden tanımlaması” gerektiğini belirterek, yapay zekânın bu dönüşümdeki kilit rolüne işaret etti. Nadella’ya göre Microsoft, klasik bir “yazılım fabrikasından”, herkesin kendi çözümlerini geliştirebildiği bir “zeka motoruna” dönüşmeyi hedefliyor.

Salesforce

Salesforce CEO’su Marc Benioff, eylül ayında yaptığı açıklamada, yapay zeka destekli otomasyon sayesinde 4 bin müşteri destek çalışanının işten çıkarıldığını doğruladı. Bir podcast yayınında konuşan Benioff, müşteri destek ekibinin 9 binden yaklaşık 5 bine düştüğünü ve yapay zekânın şirkette işlerin yüzde 50’sine kadarını üstlenmeye başladığını söyledi.

IBM

IBM CEO’su Arvind Krishna, mayıs ayında Wall Street Journal’a verdiği demeçte, yapay zeka sohbet botlarının yüzlerce insan kaynakları çalışanının görevini devraldığını açıkladı. Ancak Krishna, IBM’in diğer şirketlerden farklı olarak; yazılım mühendisliği, satış ve pazarlama gibi eleştirel düşünme gerektiren alanlarda işe alımları artırdığını da vurguladı. Şirket, kasım ayında küresel ölçekte yüzde 1’lik bir küçülme planını duyurarak bunun yaklaşık 3 bin çalışanı etkileyebileceğini açıkladı.

CrowdStrike

Siber güvenlik şirketi CrowdStrike, mayıs ayında iş gücünün yüzde 5’ini, yani yaklaşık 500 çalışanı, işten çıkardığını ve bu kararın doğrudan yapay zeka dönüşümüyle bağlantılı olduğunu duyurdu. Kurucu ortak ve CEO George Kurtz, yapay zekânın işe alım ihtiyacını azalttığını, inovasyonu hızlandırdığını ve şirket genelinde verimliliği artırdığını belirtti.

Workday

İnsan kaynakları teknolojileri alanında faaliyet gösteren Workday ise şubat ayında iş gücünün yüzde 8,5’ine denk gelen yaklaşık 1.750 kişilik bir işten çıkarma planını açıkladı. CEO Carl Eschenbach, bu kararın yapay zekâ yatırımlarına öncelik vermek ve uzun vadeli büyüme için kaynak yaratmak amacıyla alındığını ifade etti.

Kaynak: Gazete Oksijen