Yapay zeka çağında Excel neden hala vazgeçilmez?
Excel, onlarca yıldır iş dünyasının görünmez omurgası. Ancak kırılgan tablolar, karmaşık makrolar ve merkezi olmayan veri yapıları, bugün şirketler için ciddi operasyonel riskler yaratıyor. Yapay zeka ve otomasyon çağında birçok kurum Excel’den uzaklaşmanın yollarını arasa da bu bağımlılığı kırmak sanıldığı kadar kolay değil.
BBC’nin haberine göre, 1990’larda bilgisayar oyunlarında yer alan “boss key”, çalışanların çalışıyor gibi görünmek için ekrana bir Excel tablosu getirmesini sağlıyordu. Nitekim bugün de Excel hala iş dünyasının en yaygın araçlarından biri. Acuity Training’in araştırmasına göre ofis çalışanlarının üçte ikisi Excel’i saatte en az bir kez kullanıyor.
Bu yaygınlığın temel nedenlerinden biri, Excel’in Word ve PowerPoint ile birlikte iş dünyasının temel dijital okuryazarlık setine yerleşmiş olması. Grafana CTO’su Tom Wilkie’ye göre Excel, küçük veri setleriyle hızlı analiz yapmak, fikir denemek ya da sunum için grafik üretmek konusunda hâlâ son derece güçlü.
Ancak sorun, Excel’in amacının ötesinde kullanılması. Dundee Üniversitesi’nden Prof. Mark Whitehorn’a göre birçok şirkette veri toplama, işleme ve analiz süreçleri tek bir Excel dosyası içinde iç içe geçmiş durumda. Üstelik bu dosyalar çoğu zaman kötü belgelenmiş makrolara dayanıyor. Makroyu yazan kişi şirketten ayrıldığında ise sistem adeta kilitleniyor.
Bu durum, verinin merkezi biçimde yönetilememesine yol açıyor. Güvenlik açıkları, tutarsızlıklar ve hatalar kaçınılmaz hale geliyor. Nitekim geçtiğimiz yıl Yeni Zelanda Sağlık Kurumu’nun mali yönetimini tek bir Excel dosyası üzerinden yürüttüğü ortaya çıktı. Birleşik Krallık’ta ise anestezi uzmanı alımları ve Afgan veri skandalı, Excel kaynaklı krizlerin somut örnekleri arasında yer aldı.
Öte yandan Excel’den kopmak da kolay değil. Telus’ta dijital dönüşüm sürecini yöneten Moutie Wali, yüzlerce çalışanı özel bir planlama sistemine geçirmelerine rağmen ekiplerin Excel’i bırakmak istemediğini söylüyor. Wali’ye göre dönüşümün başarısı, Excel’in yeni sistemlerle “yan yana” çalışmasına izin vermemekte yatıyor.
“Kullanımı her geçen yıl artıyor”
Microsoft ise Excel’i savunuyor. Şirkete göre Excel, 40 yılda basit bir tablodan çok yönlü bir platforma dönüştü ve kullanımı her geçen yıl artıyor.
Excel bağımlılığını sorgulamak yalnızca büyük şirketler için değil, küçük işletmeler için de önemli avantajlar sağlıyor. Hackney Bike Fit’in kurucusu Kate Corden, Excel yerine merkezi bir veri yönetim sistemine geçmenin büyüme sürecinde ciddi kolaylık sağladığını söylüyor. Londra’da bir halkla ilişkiler yöneticisi olan Julian Tanner ise muhasebe süreçlerini Excel’den yapay zekâ destekli bir çevrimiçi platforma taşıyarak yılda 6 bin sterlin tasarruf etmiş.
Büyük ölçekli şirketlerde ise kazanç çok daha yüksek. Telus, daha iyi veri entegrasyonu ve otomasyon sayesinde yılda 42 milyon Kanada doları tasarruf etmeyi hedefliyor.
Ancak Whitehorn’a göre asıl mesele teknoloji değil, kontrol algısı. “İnsanlar verinin kendilerine ait olduğunu düşünüyor. Oysa bu şirketin verisi” diyor.
Excel’in tamamen ortadan kalkması gerçekçi görünmüyor. Ancak yapay zeka çağında rolünün yeniden tanımlanması, iş dünyası için artık bir tercih değil zorunluluk.
Kaynak: Oksijen
