Türkiye’de her yıl 1 milyon ton e-atık oluşuyor!
Evlerde çekmecelerde unutulan eski telefonlar, kullanılmayan elektronik cihazlar ve bitmiş piller yalnızca dijital “kalabalık” yaratmıyor; çevre ve insan sağlığı açısından da ciddi tehdit oluşturuyor. Türkiye’de yılda yaklaşık 1 milyon ton elektronik atık oluşurken, bunun yalnızca yüzde 6–7’lik kısmı kayıtlı sistemler aracılığıyla geri dönüşüme kazandırılabiliyor.
Dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte elektronik cihaz kullanımı artarken, kullanım ömrünü tamamlayan ürünlerin yarattığı e-atık sorunu da büyüyor. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Çevre Sağlığı Programı Başkanı Öğr. Gör. Tuğçe Yılmaz Karan’ın paylaştığı verilere göre Türkiye’de her yıl yaklaşık 1 milyon ton elektronik atık ortaya çıkıyor. Ancak bu atıkların büyük bölümü kayıt dışı şekilde depolanıyor ya da evsel atıklarla birlikte çöpe gidiyor.
Karan’a göre atık piller ve eski elektronik cihazlar; kurşun, cıva, kadmiyum, nikel ve lityum gibi çevreye zarar verebilecek ağır metaller içeriyor. Bu maddeler zamanla toprağa, yeraltı sularına ve ekosisteme karışarak uzun vadeli çevresel riskler oluşturabiliyor. Özellikle kurşun ve cıvanın sinir sistemi üzerinde toksik etkilere neden olabildiği, lityum bazlı pillerin ise yanlış depolama koşullarında yangın ve patlama riski taşıdığı belirtiliyor.
Öte yandan elektronik atıklar yalnızca çevresel tehdit olarak değil, ekonomik değer açısından da dikkat çekiyor. Eski telefon, bilgisayar ve elektronik ekipmanların içerisinde altın, bakır, gümüş ve nadir toprak elementleri gibi geri kazanılabilir materyaller bulunuyor. Buna rağmen Türkiye’de e-atık toplama oranlarının düşük seviyede kalması, geri dönüşüm altyapısı ve tüketici farkındalığı konusunda yeni adımlara ihtiyaç olduğunu gösteriyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre Türkiye’nin genel geri kazanım oranı 2024 yılında yüzde 36,08 seviyesine ulaştı. 2035 yılı hedefi ise bu oranı yüzde 60’a çıkarmak. Uzmanlar, kullanılmayan telefonların, bilgisayarların ve atık pillerin evsel çöpe atılmak yerine belediyelerin ve lisanslı geri dönüşüm kuruluşlarının toplama noktalarına teslim edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Samsung’da kriz son anda önlendi: 48 bin kişilik grev askıya alındı
