Şimdi Satın Aldın, Ya Sonra ödeyemezsen?

Çevrimiçi alışverişte “şimdi al, sonra öde” seçeneği çoğu zaman cazip gelebiliyor. Ancak işin ucunda kontrolü kaybedip olmayan parayı harcamaya başlamak olabilir… Çünkü bu seçenek, insanların bir ürünü gerçekte olduğundan daha ucuz olarak algılamasını ve harcamalarının kontrolünü kaybetmesini sağlama potansiyeline sahip. Hal böyle olunca borç batağına saplanmamak için bütçemizin farkında olmak ve harcamalarınızı kontrol altında tutmak gerekiyor…

“Şimdi satın al, sonra öde ” olarak adlandırılan, toplam ücreti parçalar halinde ödemeye yönelik bu seçenek, 2014 yılında kurulan ve Avustralya merkezli bir finans teknolojisi şirketi olan Afterpay sayesinde popüler hale geldi. Square’in 2020’de 29 milyar dolara satın aldığı Afterpay’in ardından zamanla Affirm, Klarna ve Fingerhut gibi alternatifler ortaya çıktı.

Sistem nasıl işliyor?

Genel olarak, Afterpay, Affirm, Klarna ve Zip gibi şirketlerin şimdi satın al, sonra öde programları aynı görünüyor, ancak aralarında önemli farklılıkları var. Genellikle, bir ürün için yaklaşık altı haftalık bir süre içinde dört taksitte (veya daha az) ödeme yapılmasına olanak tanıyan kısa vadeli krediler veriliyor. Bir tüketici, ad ve sosyal güvenlik numarası gibi bazı bilgileri sağladıktan sonra, bu işlemi hızlıca gerçekleştirebiliyor. Ayrıca ürünün toplam maliyetinin yüzde 25’i olan bir ön ödeme yaparsınız, kalan üç ödemenin faturaları iki haftada bir geliyor.

Ödeme yapmazsanız ne olur?

Peki bir ödemeyi kaçırdığınızda ne olur? İşte farklılıkların ortaya çıktığı yer tam da burası. Afterpay, kaçırılan bir ödemeden yaklaşık 10 gün sonra sabit gecikme ücreti alıyor. Affirm bir ücret talep etmiyor ancak geç ödemelerin kredi puanını düşürebileceğini ve bunun başka bir kredi alma şansını azaltabileceğini söylüyor. İnsanların çoğu şimdi satın al, sonra öde seçeneğini kullanırken giyim ve ev eşyaları alıyor. Kişisel finans danışmanı Jully-Alma Taveras, her şeyden önce, bu faizsiz kredilerden yararlanmanın anahtarı, satın aldığınız şeyi gerçekten karşılayabileceğinizi bilmek” diyor.

Türkiye’de bu sistem nasıl işliyor?

Türkiye’de “Şimdi al sonra öde” sistemi henüz kredi çekme ve kredi kartı kullanma alışkanlıklarının önüne geçebilmiş değil. E-ticaretle birlikte evirilen alışveriş türleriyle birlikte ödeme yöntemleri Türkiye’de de çeşitleniyor ve kullanıcılara kendi ritminde ödeme seçenekleri sunuluyor. Kredim uygulaması başlıca “Şimdi Al Sonra Öde” platformu olarak, uygulama üzerinden hizmet veren kuruluşa kullanıcı adına ilk ödemeyi yapıyor. Sonraki ödemeleri bir ay sonra ve farklı taksitlendirme seçenekleriyle kullanıcı yapıyor. Kredim’de müşterilere sektöre göre değişen limitler tanımlanıyor, taksit işlemlerinde faiz oranları ise üye işyerine göre farklılık gösterebiliyor. Bir diğer örnek olan Hepsiburada da ise müşterilerine, kendilerine özel tanımlanan limit dahilinde, alışverişlerini diledikleri zaman yapıp, ödemelerini 1 ay sonraya erteleme imkanı tanınıyor. Dünyanın her yerinde olduğu gibi önemli olan ise, ihtiyacınızdan daha fazlasını satın almak için taksitleri bahane olarak kullanmaktan kaçınmak…