Özel okulların ağırlığı 18 yılda 4 kat arttı: Öğrenci payı yüzde 8’e ulaştı
MEB’in 2006-2007’den 2024-2025’e uzanan örgün eğitim istatistikleri, özel okulların eğitim sistemi içindeki ağırlığının özellikle 2013 sonrası dönemde hızla arttığını ortaya koyuyor. Özel okulların toplam okul sayısındaki payı yüzde 3,5’ten yüzde 13,2’ye yükselirken, özel okullarda eğitim gören öğrencilerin oranı yüzde 2,2’den yüzde 8’e çıktı. Devlet ve özel okullar arasındaki en belirgin fark ise sınıf ve öğretmen başına düşen öğrenci sayılarında görülüyor.
Türkiye’de özel okulların eğitim sistemi içindeki ağırlığı son 18 yılda belirgin biçimde arttı. Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) her eğitim-öğretim yılının ardından yayımladığı Örgün Eğitim İstatistikleri üzerinden 2006-2007, 2009-2010, 2013-2014, 2017-2018, 2020-2021 ve 2024-2025 dönemlerinin karşılaştırılması, özel okul sektöründeki büyümenin özellikle 2013 sonrasında hızlandığını gösteriyor.
Yıllar içinde yapılan sınıflandırma ve sayım değişikliklerinin karşılaştırmayı etkilememesi için okul öncesi kademesi değerlendirmeye dahil edilmedi.
Özel okul payındaki sıçrama 2013 sonrasında geldi
2006-2007 eğitim-öğretim yılında özel okullar, okul öncesi hariç toplam okul sayısının yalnızca yüzde 3,5’ini oluşturuyordu. Bu oran 2009-2010’da yüzde 3,8’e yükseldi. Asıl kırılma ise 2013 sonrasında yaşandı.
2013-2014’te yüzde 6,2’ye ulaşan özel okul payı, 2017-2018’de yüzde 11,7’ye çıktı. Böylece yalnızca dört yılda 5,5 puanlık artış gerçekleşti. Özel okulların toplam içindeki payındaki 18 yıllık yükselişin önemli bölümü de bu dönemde gerçekleşti.
Bu dönem, dershanelerin özel okullara dönüştürülmesi ve özel okullarda öğrenim gören öğrencilere eğitim ve öğretim desteğinin verilmeye başlanması gibi düzenlemelerin hayata geçtiği yıllara denk geliyor. Dershanelerin dönüşüm sürecinde açılan temel liseler de 2015-2016 eğitim-öğretim yılından itibaren sisteme dahil oldu ve 2018-2019 eğitim-öğretim yılı sonunda kapatıldı.
Özel okulların toplam okul sayısı içindeki payı (%)
Özel okulların toplam okul sayısındaki payı 2020-2021’de yüzde 14,5 ile incelenen dönemlerin en yüksek seviyesine ulaştı. Sonraki yıllarda ise gerileme görüldü ve oran 2024-2025’te yüzde 13,2’ye indi.
Genel ortaöğretimde özel okul ağırlığı yüzde 43’e çıktı
Özel okul ağırlığındaki değişimin en belirgin görüldüğü alan genel ortaöğretim oldu.
Bu kademede özel okulların payı 2013-2014’te yüzde 26,9 seviyesindeyken 2017-2018’de yüzde 45,6’ya yükseldi. 2020-2021’de ise yüzde 49,4 ile neredeyse her iki okuldan birinin özel okul olduğu seviyeye ulaştı.
2024-2025’te oran yüzde 43,1’e gerilese de özel okulların genel ortaöğretimdeki ağırlığı yüksek seviyesini korudu. Bu gerilemeye özel genel ortaöğretim kurumu sayısındaki düşüş de eşlik etti. Özel genel ortaöğretim kurumu sayısı 2020-2021’de 3 bin 393 iken 2024-2025’te 2 bin 774’e geriledi.
Okul sayısındaki pay gerilerken öğrenci payı yükseliyor
Verilerde dikkat çeken bir diğer gelişme, özel okulların okul sayısındaki payı 2020-2021 sonrasında gerilerken bu okullarda eğitim gören öğrencilerin toplam öğrenciler içindeki payının yükselmeye devam etmesi.
2006-2007’de özel okullarda eğitim gören öğrencilerin toplam içindeki payı yüzde 2,2 seviyesindeydi. Bu oran 2013-2014’te yüzde 3,8’e, 2017-2018’de yüzde 7,5’e ve 2024-2025’te yüzde 8’e yükseldi.
Öğrenci payındaki en hızlı artış da 2013-2014 ile 2017-2018 arasında gerçekleşti. Dört yıllık dönemde 3,7 puanlık artış yaşanırken, bu yükseliş 18 yıllık toplam artışın yaklaşık üçte ikisine karşılık geldi.
Bu tablo, özel okul sektöründeki büyümenin yalnızca okul sayısındaki artıştan ibaret olmadığını; özel okulların toplam öğrenci havuzundan aldığı payın da uzun vadede genişlediğini gösteriyor.
Öğretmen başına düşen öğrenci sayısında iki katı bulan fark
2024-2025 eğitim-öğretim yılı verileri devlet ve özel okullar arasındaki fiziksel ve personel kapasitesi farkını da ortaya koyuyor.
Devlet okullarında öğretmen başına ortalama 15,3 öğrenci düşerken özel okullarda bu sayı 8,4 olarak kaydedildi.
Genel ortaöğretimde fark daha da açılıyor. Devlet okullarında öğretmen başına 14 öğrenci düşerken özel okullarda bu sayı 6,5’e geriliyor.
Öğretmen Başına Düşen Öğrenci Sayısı (2024-2025 eğitim-öğretim yılı)
Buna karşılık mesleki-teknik eğitim ve din öğretiminin birlikte değerlendirildiği grupta tablo tersine dönüyor. Devlet okullarında öğretmen başına 9,7 öğrenci düşerken özel okullarda bu sayı 16,6’ya çıkıyor.
Derslik başına öğrenci sayısında fark daha da büyük
Devlet ve özel okullar arasındaki ayrışma derslik başına düşen öğrenci sayısında daha belirgin hale geliyor.
2024-2025 eğitim-öğretim yılında devlet okullarında bir derslikte ortalama 25 öğrenci bulunurken özel okullarda bu sayı 12,4 oldu. Başka bir ifadeyle özel okullardaki dersliklerde devlet okullarına kıyasla ortalama olarak yaklaşık yarı kadar öğrenci bulunuyor.
Genel ortaöğretimde fark daha da çarpıcı. Devlet okullarında derslik başına 27,1 öğrenci düşerken özel okullarda bu sayı 10,6 seviyesinde.
Derslik Başına Düşen Öğrenci Sayısı (2024-2025 eğitim-öğretim yılı)
Mesleki-teknik eğitim ve din öğretiminde ise iki grup arasındaki fark neredeyse tamamen ortadan kalkıyor. Derslik başına öğrenci sayısı devlet okullarında 18,9, özel okullarda ise 19,2 olarak hesaplanıyor.
Kaynak: Susam Bülten
