Zero-click çağı Başladı!

The TECH Summit’te konuşan Deloitte Canada Director of TMT Research Duncan Stewart, yapay zekanın yarı iletkenden medyaya, robotikten SaaS modellerine kadar tüm TMT ekosistemini kökten dönüştürdüğünü söyledi. Stewart, yapay zekanın yarattığı devasa donanım ihtiyacıyla yarı iletken sektörünün 2030’a doğru 1 trilyon dolara ulaşmasının beklendiğini belirtti.

Marketing Türkiye ve Deloitte iş birliğiyle düzenlenen The TECH Summit’in ikinci gününde AI Powered Commerce sahnesinde Deloitte Canada Director of TMT Research Duncan Stewart “Deloitte’s Tech, Media
and Telecom Predictions for 2026 and beyond” oturumunda açıklamalarda bulundu.

Stewart’ın sunumu, teknoloji, medya ve telekom (TMT) alanındaki küresel dönüşümün merkezinde yapay zeka olduğunu vurgulayarak başladı. Tüm trendlerin ve ekonomik projeksiyonların artık AI eksenine göre şekillendiği belirten Stewart, sunumun ilk kısmında yarı iletken (chip) sektöründeki öngörülerin nasıl radikal biçimde değiştiği anlattı: Sektörde 2020’lerde yıllık yüzde 7–8 büyüme beklendiği halde, 2024 sonunda tahminler sürekli yukarı yönlü revize edilerek sektörün 2030’a doğru 1 trilyon dolara ulaşacağı neredeyse kesinleşmiş durumda. Bu değişimin ana sebebi ise AI’ın yarattığı devasa donanım ihtiyacı.

“Zero-click” neleri değiştirecek?

Sunumunun ikinci bölümünde AI kullanım modelinin insan davranışı üzerindeki kırılma noktalarını ele alan Stewart, kullanıcıların üçte ikisinin AI’ı artık entegre platformlar içinde (arama motoru, mobil uygulamalar, işletim sistemleri) pasif ya da gömülü bir şekilde kullandığını; bağımsız AI sitelerine gitme davranışının hızla azaldığını ifade etti. “Zero-click internet” kavramı bu noktada kritik: Kullanıcılar bir soruyu sorduğunda cevabı arama sayfasında alıp hiçbir siteye tıklamadan çıkıyor. Bu durum, medya şirketleri, yayıncılar ve içerik üreticileri için reklam gelirlerinde düşüş, görünürlük kaybı ve trafik azalması anlamına geliyor.

Sunumunun üçüncü bölümünde robotik alanıyla ilgili gerçekçi bir tablo çizen Duncan Stewart, popüler kültürdeki humanoid robot beklentisinin aksine, bugün dünyada sadece 5 milyon endüstriyel robot olduğunu ve yıllık satışlarının da 500–550 bin bandında seyrettiğini dile getirdi. Stewart, gerçek kırılmanın humanoid robotlardan değil, vision–language– action modeller sayesinde daha akıllı hale gelen endüstriyel robotlardan geleceğini dile getirdi. Bu dönüşümün 2027–2030 arasında hızlanması ve karmaşık montaj, ayıklama, paketleme gibi işlemlerin kademeli şekilde otonom hale gelmesi bekleniyor.

2030’da agentic AI pazarının 45 milyar dolara ulaşacak

Duncan Stewart’ın sunumunun dördüncü bölümü, AI altyapısının küresel ölçekte ne kadar büyük bir enerji ve donanım devrimi yarattığını ortaya koydu. Veri merkezlerindeki güç tüketiminin 2020’lerde 5–10 kW seviyesindeyken bugün 100–370 kW’a çıkmış olduğunu; kapıların bile ağırlık nedeniyle değişmek zorunda kaldığını belirten Stewart, AI eğitimi için gereken işlem gücünün 2–3 kat artacağı, fine-tuning ve sentetik veri ihtiyacının büyümesiyle veri merkezi yatırımlarında gigawatt seviyesine doğru bir geçiş yaşanacağı ifade etti. Ayrıca ülkelerin sovereign AI (egemen yapay zeka) gündemine odaklandığı, yani kendi modellerini, veri merkezlerini ve teknolojik altyapılarını yerel kontrol altında tutmak istedikleri vurguladı.

Son bölümde SaaS sektöründeki iş modelinin agentic AI ile nasıl değişeceği anlatan Stewart, kullanıcı başına lisans döneminden, kullanıma dayalı token ekonomi dönemine geçiş yaşanacağını belirterek: Agent’ların işlem sayısı, token tüketimi veya kazandırdığı çıktı üzerinden fiyatlama yapacağını dile getirdi. 2030’da agentic AI pazarının 45 milyar dolara ulaşacağının ön görüldüğünü söyleyen Stewart, bunun gerçekleşmesi için “agent orchestration” yani yüzlerce agent’ın birbiriyle uyumlu çalışmasını sağlayan kontrol katmanının doğru tasarlanması gerektiği belirtti.

Stratejik çıkarımlar:

AI artık tüm TMT sektörünün temel belirleyeni: Üretim, medya, içerik, SaaS ve robotik dahil her alan AI talebine göre yön değiştiriyor.
Zero-click internet, dijital yayıncılığı yeniden tanımlıyor: Kullanıcı cevabı aldığı anda sayfadan çıkıyor; trafik modeli çöküyor.
Robotikte gerçek dönüşüm humanoid değil, endüstriyel otomasyonda: Vision– language–action modelleri ile fabrika süreçleri yeniden yazılacak.
AI donanım talebi fiziksel altyapıyı zorluyor: Güç tüketimi, soğutma ve veri merkezi tasarımı temel bir küresel sorun haline geldi.
Sovereign AI yükseliyor: Ülkeler AI bağımsızlığı için yerel model, yerel veri merkezi ve yerel donanım üretimini stratejik öncelik olarak görüyor.
SaaS ekonomisi token bazlı fiyatlamaya kayıyor: Agentic AI, kullanıcı lisansı modelinden işlem-temelli gelir modeline geçiş yaratacak.

Sektörel çıkarımlar:

Medya ve reklam modelleri yeniden kurulacak: Zero-click davranışı gelirleri düşürürken, içerik üreticileri AI içi dağıtım stratejileri geliştirmek zorunda kalacak.
Yarı iletken ve enerji sektörleri önümüzdeki 10 yılın kazananları olacak: AI talebi bu iki sektörde rekor büyüme yaratıyor.
Robotik yatırımları 2027–2035 arasında hızlanacak: Endüstriyel otomasyon, iş gücü açığının kritik olduğu ülkelerde temel çözüm haline gelecek.
SaaS şirketleri için yeni rekabet alanı agent ekosistemi: Agent performansı, token verimliliği ve orkestrasyon kalitesi belirleyici olacak.
Ülkeler için stratejik risk: Teknoloji bağımlılığı: Yabancı modeller ve altyapılar üzerine kurulu AI stratejileri ekonomik ve politik zafiyet oluşturacak.
AI veri merkezi yatırımları bölgesel güç dengelerini etkileyecek: Enerji maliyeti düşük ve jeopolitik olarak stabil ülkeler veri işleme üslerine dönüşecek.