
Gençlerin yüzde 79’u ürün araştırırken yapay zeka kullanıyor
Mastercard’ın 13 ülkede 26 bin kişiyle gerçekleştirdiği araştırma, yapay zekanın alışveriş alışkanlıklarında giderek daha fazla yer edindiğini ortaya koyuyor. Gençlerin yüzde 79’u, ebeveynlerin ise yüzde 70’i son bir yılda ürün araştırmak için yapay zekadan yararlandı. Gençlerin yüzde 61’i ise alışveriş sürecini kendi adına yönetebilen yapay zeka asistanlarını kullanmaya sıcak bakıyor.
Alışverişte tüketicilerin ilk başvurduğu kaynaklar değişiyor. Ürün yorumlarını incelemek, fiyat karşılaştırmak ve seçenekleri değerlendirmek için artık yapay zekaya başvuruluyor. Mastercard’ın yayımladığı “Alışveriş ve Ödemelerin Geleceğine Kısa Bir Bakış” raporu, özellikle genç kuşağın yapay zekayı alışveriş deneyiminin doğal bir parçası haline getirdiğini gösteriyor.
13 pazarda, 13-18 yaş arasındaki gençler ve ebeveynlerinden oluşan 13 bin çiftle gerçekleştirilen araştırmaya göre gençlerin yüzde 79’u, ebeveynlerin ise yüzde 70’i son bir yılda ürün araştırmak için yapay zeka kullandı. Yapay zeka kullanımının düzenli hale geldiğine işaret eden bulgulara göre gençlerin yüzde 62’si, ebeveynlerin yüzde 49’u ürün araştırırken en az ayda bir yapay zekadan yararlanıyor.
Gençlerin alışverişte yapay zekaya yaklaşımı, yalnızca bilgi edinmekle de sınırlı kalmıyor. Katılımcı gençlerin yüzde 61’i, alışveriş sürecini baştan sona yönetebilen bir yapay zeka asistanını kullanmaya en azından bir ölçüde istekli. Ebeveynlerin yüzde 67’si de çocuklarının kendi kuşaklarına kıyasla yapay zeka destekli alışveriş konusunda daha rahat olacağını düşünüyor.
Alışverişte yeni dönem: Yapay zeka temsilcileri
Mastercard’ın raporu, yapay zekanın tüketici adına karar ve işlem alabildiği yeni bir ticaret modeline dikkat çekiyor. Yapay zeka temsilcileri olarak tanımlanan bu sistemler, uçuş seçeneklerini karşılaştırmak, ürünleri değerlendirmek veya düzenli market alışverişi için sepet hazırlamak gibi görevleri üstlenebiliyor. Böylece tüketicinin alışveriş yolculuğunda araştırma, değerlendirme ve satın alma aşamaları giderek daha fazla otomatikleşebiliyor.
Ancak bu modelin yaygınlaşmasında tüketici kontrolü ve güven belirleyici olacak. Rapora göre yapay zeka temsilcisinin kimin adına işlem yaptığının doğrulanması, harcama limitlerinin önceden belirlenmesi ve hangi işlemlerde kullanıcı onayının gerektiğinin açıkça tanımlanması önem taşıyor. Beklenmedik veya hatalı işlemlerde izlenecek süreçlerin de tüketici tarafından anlaşılabilir olması gerekiyor.
Perakendeciler için ürün bilgilerinde şeffaflık dönemi
Yapay zeka temsilcilerinin tüketiciler adına ürünleri araştırıp karşılaştırdığı bir alışveriş ortamı, perakendecilerin müşteriyle kurduğu ilişkiyi de dönüştürecek. Fiyat, stok durumu, teslimat ve iade koşulları gibi bilgilerin yapay zeka sistemleri tarafından erişilebilir ve doğrulanabilir olması önem kazanacak. Ürün özellikleri ve sürdürülebilirlik iddialarının güvenilir verilerle desteklenmesi de markaların bu yeni ticaret ortamındaki görünürlüğünü etkileyebilecek.
Mastercard, bu dönüşümün güvenli biçimde gerçekleşmesi için ödeme bilgilerinin korunmasının yanı sıra yapay zeka temsilcilerinin kimliğinin ve işlem yetkilerinin doğrulanması gerektiğini vurguluyor. Böylece tüketici adına gerçekleştirilen işlemlerin önceden belirlenen yetki ve harcama sınırları içinde kalması hedefleniyor.
Araştırma, Bulgaristan, Çekya, Fransa, Almanya, İsrail, İtalya, Hollanda, Norveç, Polonya, Romanya, İspanya, İsveç ve Birleşik Krallık’ta, Haziran ve Temmuz 2026’da Opinium tarafından çevrim içi gerçekleştirildi. Türkiye araştırmanın kapsadığı ülkeler arasında yer almadı.
