Bakım Eşitliği Şirketler Ağı Uygulama Dönemine Başladı

Özyeğin Üniversitesi yürütücülüğünde, TÜSİAD iş birliğiyle kurulan Bakım Eşitliği Şirketler Ağı, ilk üye şirketlerin katılımıyla uygulama dönemine başladı. Ağ kapsamında şirketlerin bakım sorumlulukları, zihinsel iş yükü ve çalışan ihtiyaçları veriye dayalı olarak ele alınırken, her kurum için özgün dönüşüm yol haritaları hazırlanacak.

Özyeğin Üniversitesi’nin bakım emeği ve zihinsel iş yükünün çalışma yaşamındaki etkilerini ortaya koyan Bakım Eşitliği Şirketler Ağı, ilk üye şirketleriyle birlikte uygulama dönemine geçti. Ağ, bakım sorumluluklarının kadınların çalışma hayatında kalmaları, kariyerlerinde ilerlemeleri ve sahip oldukları potansiyeli ekonomik değere dönüştürmeleri üzerindeki etkisini şirketlerin kendi verileri ve deneyimleri üzerinden ele almayı hedefliyor. Yaklaşık 12 ay sürecek dönüşüm yolculuğunda şirketlerin mevcut politika ve uygulamaları değerlendirilecek, çalışan ihtiyaçları analiz edilecek ve elde edilen veriler doğrultusunda kuruma özgü yol haritaları oluşturulacak.

Süreç; politika ve uygulama tasarımından eğitim ve atölyelere, çalışan ihtiyaçlarına yönelik pilot projelerden şirketler arası deneyim paylaşımına uzanacak. Yolculuğun sonunda şirketlerin kaydettiği ilerleme değerlendirilerek sonuçlar raporlanacak. Böylece araştırmayla görünür kılınan bakım eşitsizliğinin, şirketlerin kendi gerçekleri üzerinden somut ve kalıcı kurumsal uygulamalara dönüşmesi hedefleniyor.

Kurum içi anonim ölçümler, mevcut veri ve politikaların analizi, atölyeler ve odak grupları bu sürecin araçları arasında yer alacak. İhtiyaç duyan şirketler ise Özyeğin Üniversitesi tarafından geliştirilen Bakım ve Zihin Yükü Analiz Aracı (Care & Mental Load – CML Kit) ile daha kapsamlı bir analiz gerçekleştirebilecek. Analizlerin ardından öncelikli dönüşüm alanları belirlenecek; politika ve uygulama geliştirme, eğitim, pilot projeler ve şirketler arası deneyim paylaşımı gibi çalışmalar yürütülecek.

“Bakım eşitsizliği rekabet gücü açısından da ele alınmalı”

TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ozan Diren, bakım eşitliğinin yalnızca sosyal politika başlığı olarak ele alınamayacağını, çalışma hayatı ve rekabet gücü açısından da değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Diren, “Ülkemizdeki veriler, bakım sorumluluğunun daha çok kadınlar üzerinde olduğunu gösteriyor. TÜİK verilerine göre, hanesinde 3 yaşın altında çocuğu bulunan 25-49 yaş grubundaki erkeklerin yüzde 91’i istihdamda iken, bu oran kadınlarda yalnızca yüzde 27. Birçok kadın, eğitimli ve deneyimli olsa dahi, yeterli destek mekanizmaları olmadığı için çalışma hayatına hiç dahil olamıyor ya da çalışma hayatından erken kopuyor. Bakım eşitliği, kadınların ekonomik yaşama eşit katılımı için temel koşullardan biri” dedi.

Özyeğin Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Barış Tan ise bakım sorumlulukları nedeniyle işten ayrılan kadınların kurumların yetişmiş insan kaynağında kayba yol açtığına dikkat çekerek, akademik bilgi ile iş dünyası deneyimini bir araya getirerek ölçülebilir ve sürdürülebilir dönüşüm yaratmayı hedeflediklerini belirtti. Tan, “Bu ağın asıl başarısını, kaç şirketin bir araya geldiğiyle değil; daha fazla kadının çalışma hayatında kalması, kariyerinde ilerlemesi, kurumların insan kaynağını daha etkin değerlendirmesi ve bakım sorumluluklarının daha adil paylaşılması için somut değişimlerin hayata geçirilmesiyle değerlendireceğiz. Akademi ile iş dünyasının aynı masada ürettiği bu deneyimin zaman içinde daha geniş bir dönüşüme öncülük etmesini ve Türkiye’nin insan kaynağının tamamından daha güçlü biçimde yararlanmasına katkı sağlamasını önemsiyoruz” dedi.

İlk üyeler arasında beş şirket bulunuyor

Bakım Eşitliği Şirketler Ağı’nın ilk üyeleri arasında Boyner Grup, Coca-Cola İçecek, Fiba Grubu, Garanti BBVA ve TAV Havalimanları yer alıyor. İlk üyelerle uygulamaya geçen bu modelin yeni şirketlerin katılımıyla genişlemesi ve bakım eşitliği konusunda iş dünyasında ortak bir dönüşüm zemini yaratması hedefleniyor.

Araştırmalara 300 bin TL destek

Ağ kapsamında bakım emeği ve bakım eşitliği alanındaki bilgi üretimini desteklemek amacıyla Bakım Eşitliği Araştırma Destek Programı da başlatıldı. Lisansüstü eğitimine devam eden veya yüksek lisans ya da doktora derecesini son beş yıl içinde tamamlamış erken kariyer araştırmacılarına yönelik program kapsamında iki araştırmaya 150’şer bin TL olmak üzere toplam 300 bin TL destek sağlanacak. Başvurular 11 Ekim-11 Aralık 2026 tarihleri arasında alınacak.

Bakım emeğinin yüzde 57’sini kadınlar üstleniyor

Ağın bilimsel zeminini oluşturan Özyeğin Üniversitesi’nin “Bakım Emeği ve Zihinsel İş Yükünün Beyaz Yakalı Çalışanlar Üzerindeki Etkisi” araştırmasına göre kadınlar bakım emeğinin yüzde 57’sini, erkekler ise yüzde 33’ünü üstleniyor. Zihinsel iş yükünde de kadınlar yüzde 60, erkekler yüzde 35 seviyesinde bulunuyor.

Araştırmada evli ve çocuklu kadınların yüzde 15’inin bakım sorumlulukları nedeniyle en az bir terfi teklifini reddettiği, kadınların yüzde 31’inin, evli ve çocuklu kadınların ise yüzde 37’sinin bakım nedeniyle işten ayrıldığı belirtiliyor. Katılımcıların yüzde 85’i ise bakım eşitliği politikaları sunan bir işvereni tercih etmeye daha yatkın olduğunu ifade ediyor.