Yapay zeka yarışı çip krizini tetikledi: Bilgisayarlardan telefonlara fiyat artışı kapıda
Küresel teknoloji sektörü yeniden çip krizine kitlendi. Aralarında Elon Musk ve Tim Cook’un da bulunduğu sektör liderleri, hafıza çipi krizinin küresel ölçekte yeni bir darboğaza dönüştüğü uyarısında bulunuyor. DRAM (dinamik rastgele erişimli bellek) tedarikindeki sıkıntı; şirket karlılıklarını baskılıyor, üretim planlarını sekteye uğratıyor ve dizüstü bilgisayarlardan akıllı telefonlara, otomobillerden veri merkezlerine kadar birçok ürünün fiyatını yukarı çekiyor. Üstelik krizin henüz başlangıç aşamasında olduğu belirtiliyor.
2026’nın başından bu yana Tesla ve Apple gibi çok sayıda büyük şirket, DRAM kıtlığının üretimi sınırlayacağını açıkladı. Tim Cook, bellek maliyetlerinin iPhone kar marjlarını baskılayacağını söylerken, Micron Technology darboğazı “eşi görülmemiş” olarak tanımladı. Elon Musk ise çözüm olarak Tesla’nın kendi bellek üretim tesisini kurmak zorunda kalabileceğini dile getirdi.
Darboğazın temel nedeni ise yapay zeka veri merkezlerine yönelik dev yatırımlar. Alphabet ve OpenAI gibi şirketler, milyonlarca Nvidia Corporation yapay zeka hızlandırıcısı satın alarak küresel bellek üretiminin önemli bölümünü adeta kapatıyor. Bu hızlandırıcılar, yüksek miktarda bellekle birlikte geliyor. Sonuç olarak tüketici elektroniği üreticileri, Samsung Electronics ve Micron gibi üreticilerin sınırlı kapasitesi için rekabet etmek zorunda kalıyor.
Fiyatlarda dikkat çeken yükseliş: 1 ayda yüzde 75 arttı
Arz sıkışıklığı fiyatları hızla yukarı taşıyor. Bazı DRAM türlerinin fiyatı Aralık’tan Ocak’a yüzde 75 arttı. Perakendeciler fiyatları günlük güncellemeye başlarken, sektörde yaklaşan kriz için “RAMmageddon” ifadesi kullanılıyor.
Üstelik bu artışlar, teknoloji devlerinin veri merkezi yatırımları henüz tam hızına ulaşmamışken yaşanıyor. Alphabet ve Amazon.com bu yıl sırasıyla 185 milyar dolar ve 200 milyar dolara varan yatırım planları açıkladı. Bu rakamlar, tek bir yılda yapılan en yüksek sermaye harcamaları arasında gösteriliyor.
Bernstein analisti Mark Li, bellek fiyatlarının “parabolik” bir yükseliş içinde olduğunu belirtiyor. Bu tablo SK Hynix, Samsung ve Micron gibi üreticilere yüksek kâr getirirken, elektronik sektörünün geri kalanı için maliyet baskısı anlamına geliyor.
Tüketici elektroniğinde planlar altüst
Bellek fiyatlarındaki sert yükseliş, birçok şirketin ürün stratejisini etkiliyor. Sony Group Corporation’ın yeni PlayStation modelinin lansmanını 2028 hatta 2029’a ertelemeyi değerlendirdiği belirtiliyor. Nintendo ise Switch 2’nin fiyatını artırmayı gündemine aldı.
Akıllı telefon tarafında da tablo benzer. Çinli üreticiler sevkiyat hedeflerini düşürüyor. Analistlere göre düşük segment telefonlarda DRAM maliyeti, toplam üretim maliyetinin yüzde 30’una kadar çıkabilir. Bu oran 2025 başında yüzde 10 seviyesindeydi.
HBM’ye yönelim, klasik DRAM’i sıkıştırdı
Sorunun yapısal boyutu ise üreticilerin odağını değiştirmesinden kaynaklanıyor. Meta, Microsoft, Amazon ve Alphabet; yapay zeka altyapısına yüz milyarlarca dolar yatırıyor. Bu yatırımların toplamı 2026’da 650 milyar dolara ulaşabilir.
Bu süreçte Samsung, SK Hynix ve Micron; üretim kapasitelerini yüksek bant genişlikli bellek (HBM) üretimine kaydırdı. HBM, şirketlerin yapay zeka hızlandırıcılarında kullanılıyor ve katmanlı DRAM yapısıyla çok daha yüksek kapasite sunuyor. Örneğin Nvidia’nın yeni Blackwell platformu 192 GB RAM içeriyor; bu miktar güçlü bir PC’nin ihtiyaç duyduğunun yaklaşık altı katı. Danışmanlık şirketi TrendForce’a göre HBM talebi 2026’da yıllık bazda yüzde 70 artacak ve toplam DRAM üretiminin yaklaşık yüzde 23’ünü oluşturacak. Bu da standart DRAM üretimi için daha az kapasite anlamına geliyor.
“Süper döngü” ihtimali
Sektör temsilcileri bunun geçici bir dalgalanma olmadığını düşünüyor. Micron yöneticileri, yapay zeka kaynaklı talebin geleneksel “boom-bust” (patlama-daralma) döngüsünü kırabilecek bir “süper döngü” yarattığını ifade ediyor. Yeni üretim tesislerinin kurulması ise yıllar alıyor.
Sonuç olarak bellek çipleri, yapay zeka ve otomotiv sektörü için “yeni altın” olarak görülüyor. Ancak bu durum, tüketici elektroniğinde fiyat artışlarını kaçınılmaz kılıyor. 2026 boyunca elektronik, telekom ve otomotiv sektörlerinde DRAM kıtlığının sürmesi bekleniyor.
Kaynak: Bloomberg
