RTÜK Sorumlu Habercilik Rehberi tanıtıldı
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından haber yayıncılığında etik, ölçülülük ve kamu yararı ekseninde ortak bir standart oluşturmak amacıyla hazırlanan RTÜK Sorumlu Habercilik Rehberi’nin tanıtımı, RTÜK Başkanı Mehmet Daniş tarafından İstanbul Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) gerçekleştirildi.
Toplantıya; televizyon kanalları ve haber ajanslarının Genel Müdürleri ile Genel Yayın Yönetmenleri katıldı. Sorumlu Haberciliğin ele alındığı, sektör yöneticileri ile karşılıklı görüş alışverişinde bulunulan toplantıya RTÜK Başkanvekili Dr. Deniz Güçer, RTÜK Başkan Yardımcıları Dr. Feyzullah Tecirli, Deniz Güler de katılım sağladı.
“Yasaklar listesi değil, ortak bir mesleki standart”
“Sorumlu Habercilik Medya Buluşması”nın açılış konuşmasını yapan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş; “Bizler bugün burada yalnızca bir rehberi tanıtmak için değil; haberciliğin toplumsal sorumluluğunu, dilin kamusal gücünü ve bilginin nasıl bir etki ürettiğini hep birlikte düşünmek için bir aradayız” dedi.
Rehberin bir ‘yasaklar listesi’ olmadığını, aksine yayıncılığın itibarını, izleyicinin güvenini ve toplumsal dayanıklılığı güçlendiren ortak bir mesleki standart olduğunu vurgulayan Daniş; hız ve rekabet baskısının arttığı medya ortamında doğruluk, ölçülülük ve insan onurunu koruyan bir haber dilinin hayati önem taşıdığını belirterek hız, doğruluğun; merak kamu yararının; gösteriş ise insan onurunun önüne geçtiği anda yayıncılığın gücünü kaybedeceğini söyledi.
Sorumlu habercilik rehberinin sahadaki yayın pratiğine bakılarak ortaya konan bir ihtiyaç olduğunu vurgulayan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, rehberin soyut bir etik metin olmadığını; saha verilerinin, izleme raporlarının, editoryal deneyimin ve akademik birikimin kesiştiği bir süreçte ortaya çıktığını söyledi. Aynı zamanda ana haber bültenleri kapsamında bir haftalık yayın döneminde, 26 medya hizmet sağlayıcısına ait 4.267 haberin incelendiğine de değinen Daniş; bu verilerin başlık, alt bant ve anlatı dilinde zamanla normalleşen bazı riskli editoryal kalıpları görünür kıldığını ifade etti.
“Sansasyon değil bilgi, hüküm değil süreç, teşhir değil kamu yararı”
Sorumlu habercinin haberi; sansasyon değil bilgi, hüküm değil süreç, teşhir değil kamu yararı gözeterek yayınlanması gerektiğine dikkat çeken Başkan Daniş, haberin izleyicide hangi duyguyu ürettiği ve izleyiciye neyi öğrettiğinin yanı sıra izleyicinin günlük hayatında nasıl bir psikolojik iklim oluşturduğunun dikkate alınması gerektiğinin önemin değindi.
Aksi halde sürekli korku, tehdit ve dehşet duygusu üreten bir haber dilinin toplumu bilgilendirmekten çok kaygıyı derinleştirme, umutsuzluğa sürükleme, beraberinde duyarsızlaşma riskini ortaya çıkararak hem bireysel hem de toplumsal dayanıklılık açısından ciddi sorunlar yaratabileceğine dikkat çekerek sağ duyulu ve güvenilir haberciliğin bilgiyi ölçülü, bağlamına sadık ve toplumu güçlendiren bir dille aktarması gerektiğini dile getirdi.
Çocuklara ilişkin haberlerde ise ‘çocuğun ve ailenin yararı’ ilkesinin yalnızca hukuki değil, aynı zamanda editoryal bir sorumluluk olduğunun altını çizen Daniş; rehberin çocuğu bir haber unsuru olarak değil, korunması gereken bir özne olarak ele aldığını paylaştı.
Siber zorbalıkla mücadelede yeni rehberler
RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Selçuk Üniversitesi ve Batman Üniversitesi iş birliğiyle hayata geçirilen Siber Zorbalığa Karşı Dayanıklılık ve Empati Odaklı Yaklaşım Çalıştayı’nın, sonuç bildirgesiyle birlikte kamuoyuyla paylaşılmaya hazırlandığını duyurdu. Çalıştay sonuçlarının sorumlu yayıncılık anlayışı açısından önemli bir örnek teşkil ettiğini belirtti.
Çıktılarda, zorbalık haberlerinde çocuğun üstün yararının korunmasına odaklanan bir medya rehberi oluşturulduğunu; haber alma hakkı ile çocuğun üstün yararı arasındaki hassas dengenin, gizlilik ve mahremiyet ilkeleriyle birlikte ele alındığını; bu tür yayınların çocuklar üzerindeki uzun vadeli ve geleceğe dönük etkilerine özellikle dikkat çekildiğini vurguladı.
Projenin ikinci çıktısının ise ebeveynlere yönelik olarak hazırlandığını ve uluslararası literatürde “Red Flag” olarak adlandırılan, çocuklarda siber zorbalığa işaret edebilecek alarm verici göstergelere vurgu yaptığını kaydetti. Başlıkta kullanılan bir kelimenin, alt bantta kurulan bir cümlenin ya da canlı yayında verilen bir iznin, o anda fark edilmese bile uzun vadede zararlı sonuçlara yol açabileceğini dile getirdi.
Medyada yapısal dönüşüm ve etik haberciliğin ekonomik boyutu
Medya alanında yaşanan dönüşüme de dikkat çeken RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, bugün karşı karşıya olunan krizin yalnızca editoryal bir sorun değil, aynı zamanda ekonomik ve yapısal bir kırılma olduğuna işaret etti. Reklam gelirlerinin büyük bölümünün küresel dijital platformlara kaydığı, yerli ve ulusal medyanın ise hızla daralan bir finansman alanına sıkıştığı bir dönemde olunduğunu belirten Daniş, bu tablonun yalnızca medya kurumlarını değil, kamunun doğru, güvenilir ve teyitli bilgiye erişim hakkını da ciddi biçimde zedelediğini, güvenin zayıfladığı yerde izleyicinin kaybolduğunu, izleyicinin kaybolduğu yerde ise medyanın ekonomik olarak ayakta kalmasının mümkün olmadığını ifade etti. Bu nedenle hazırlanan Sorumlu Habercilik Rehberi’nin yalnızca etik bir çağrı değil; aynı zamanda medyanın kendi geleceğini koruma refleksi olduğunu dile getiren Daniş, etik dışı, abartılı ve sorumsuz haberciliğin kısa vadede dikkat çekiyor gibi görünse de uzun vadede hem güveni hem de ekonomik değeri aşındırdığını belirtti.
Başkan Daniş, ilkeli, ölçülü ve sorumlu haberciliğin ise güveni yeniden inşa ederek izleyici sadakatini güçlendirdiğini ve medya kurumlarının ekonomik sürdürülebilirliğine doğrudan katkı sağladığını kaydetti. Bu çerçevede etik haberciliğin yalnızca bir meslek ahlakı meselesi değil; aynı zamanda güçlü, bağımsız, ayakta kalabilen ve güvenilir bir ulusal medya düzeninin temel şartı olduğunu hatırlattı.
“Haber merkezleri için pusula”
Mehmet Daniş, ‘RTÜK Sorumlu Habercilik Rehberi’nin haber merkezleri için bir editoryal pusula, akademi için analiz edilebilir bir örneklem seti ve öğrenciler için somut bir dil çalışması sunduğunu; rehberin yaşayan ve gelişen bir doküman olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
RTÜK Başkanı Mehmet Daniş konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Dileğimiz; bu rehberin haber merkezlerinde, dersliklerde, atölyelerde ve editoryal toplantılarda aktif kullanılmasıdır. Sorumlu habercilik, mesleğin onuru ve toplumun ortak güvenliğidir.”
Liderler için kıyafet kişisel bir tercih değil, stratejik bir iletişim aracı
