Halk Kütüphaneleri Sessiz Sedasız Geri Döndü!

Research İstanbul’un hazırladığı Susam Bülten’in yeni sayısında yer alan verilere göre, Türkiye’de halk kütüphaneleri son 20 yılda adeta ikinci baharını yaşıyor. 2000’lerin başında 500 bin civarında olan üye sayısı, 2024 itibarıyla 6,7 milyona ulaştı. 2007’de toplam nüfus içinde halk kütüphanelerine kayıtlı olanların oranı binde 7 iken, bugün bu oran yaklaşık yüzde 7,8 seviyesine ulaşmış durumda.

Bu büyük sıçrama, özellikle 2010’larla birlikte hız kazanan dijital dönüşüm, e-Devlet entegrasyonları ve belediye destekli kültür yatırımlarıyla yakından ilişkili. Bir dönem “artık kim gider ki” denilen kütüphaneler, sessiz sedasız bir dönüşüm geçirerek yeniden toplumsal hayatın parçası hâline geldi.

Halk kütüphanelerine kayıtlı üye sayısı

Halk kütüphaneleri sessiz sedasız geri döndü! — **(2001-2024)** **Kaynak:** TÜİK

Bugün Türkiye genelinde 1.301 halk kütüphanesi bulunuyor, 2000’lerin başındaki 1.350 sayısına oldukça yakın bir rakam. Ancak aynı dönemde üye sayısındaki artış dikkat çekici: 2007’de 15 yaş üzeri her 100 kişiden yalnızca 1’i kütüphane üyesiyken, 2024 itibarıyla her 10 kişiden 1’i halk kütüphanesine kayıtlı.

Üye sayısındaki bu artışa karşın, kitap sayısı aynı ölçüde artmadı. 2000’lerin başında halk kütüphanelerinin raflarında yaklaşık 12,4 milyon kitap yer alırken, bu sayı 2024’te 25 milyonun üzerine çıktı. Bu artış, kullanıcı sayısındaki patlamayla kıyaslandığında sınırlı kalıyor.

Yıllara göre 15 yaş ve üzeri nüfus içerisinde halk kütüphanelerine kayıtlı üye oranı

Kütüphanelerin sunduğu sosyal olanaklar da ilginin artmasında etkili görünüyor. Pek çok halk kütüphanesi belirli saatlerde ücretsiz çay ve çorba ikramı yapıyor; bu da özellikle öğrenciler için ders çalışmak ve sosyalleşmek adına cazip bir ortam yaratıyor.

Kütüphanelerdeki kitap erişimi ise şehirden şehre büyük farklılıklar gösteriyor. Türkiye genelinde her 100 kişi başına ortalama 29 kitap düşerken, bu sayı bazı şehirlerde oldukça düşük. Diyarbakır, Urfa, Bursa ve Gaziantep’te her 100 kişiye yalnızca 12 kitap düşerken; Nevşehir, Bayburt ve Tunceli gibi illerde bu oran 130’un üzerinde. Bu fark, kültürel altyapıdaki bölgesel eşitsizlikleri çarpıcı biçimde ortaya koyuyor.