Yeşilin de mavinin de her tonu…

Öylesine tutkulu ki Karadeniz kadınının hiddetini üstüne çekeceğinden korkmadan, “Ünye, Ünye’nin kızlarından daha güzel…” diyor şair ve Ünye Belediye Başkan Yardımcısı Erhan Eren. Haksız da değil hani! Deniz kıpırtılı. Bahçesinde oturduğum otelin Karadeniz’in sonsuzluğa uzanıyormuş gibi gözüken maviliği ilerde bir yerlerde gökyüzüyle karışmış gibi. Tertemiz bir hava var.

Ben yıkanmışçasına öylesine uzanan sahilde keyif yapan insanlara bakarak sadeliğin temizliğini düşlüyorum.

Günün en son uçağıyla bir gece yarısı önce Samsun’a sonra karayoluyla Ünye’ye varıyoruz. Yol boyunca her ilçenin hikayesini kendine has üslubuyla, içeriği daha da ilginç kılan bir bilenden Genna Ajans Başkanı sevgili Selim Tuncer’den dinliyoruz. Memleketi Ünye’ye ne kadar tutkulu olduğunu bilir dostları. İşte bu nedendir ki Ünye reklam filmi, büyülü anlatımıyla iddialı turizm devlerinin bir nevi izlenme yarışı kabul edilen Adforum’da üçüncü sıraya geçip oturmuş.

Dalgaların ısrarıyla sahilde oluşan irili ufaklı koylar, koylardaki kayalıklar Ünyelilerin sabah evlerinden çıkıp hırçın Karadeniz’de yüzmesine izin veriyor. Aslında Karadeniz sahil yolunun Ünye plajlarını kesmesine o dönemin yerel yönetimi, iktidar, muhalefet demeden karşı durmuş. İyi ki de! Eğer o günkü kritik karar olmasaymış, bugün sahili olan diğer Karadeniz şehirleri gibi denizle aralarında geçilmez kocaman bir otoyol olurmuş. Ünye Belediye Başkanı Ahmet Çamyar tüm tevazuuna rağmen konu Ünye oldu mu iddialı bir karakter. Ünye’de gerçekleşen pek çok sosyal ve kültürel girişimin de öncüsü. Ancak son günlerde tüm Karadeniz kentlerinin yaşadığı sel, heyelan felaketini yaşıyor Ünye de. Elbette son yağmurlarla bir kez daha ortaya çıktı ki kentin altyapı sorunu acil çözüm bekliyor.

Tarih mi dediniz, buyurun!

Ünye, milattan önceye kadar dayanan tarihiyle birçok millete yurt olarak seçilmiş. Balıkçıların barınağı da olmuş, kadılar yetiştiren irfan beşiği de. İki düşman kavmin; Hititlerin izlerine de rastlanıyor Kaşkalıların da. Demek ki bu iki güçlü toplum birbirlerine zaman zaman üstün gelmişler. Toprak verimli, deniz cömert, doğa muhteşem olunca sırasıyla Sakalar, Mossinoikler, Tibarenler, Khalib ler ve Miletolılar gelmiş, geçmiş. Uzunca bir süre İskender ilhanlığının egemenliğinde kalmış. Son gelenlerse Pontus Rumları ve Bizans. 1080 yılında ise Selçukluların gelmesiyle Bizans egemenliği son bulmuş.

Beylikler döneminde Ünye’ye pek çok kalıcı eser yapılmışsa da asıl usta işi eserler 15. yüzyılın ikinci yarısından sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun bölgedeki varlığıyla mümkün olmuş. Başkan Ahmet Çamyar 178 tane tarihi eser niteliğinde yapının envanterinin çıkarıldığını bazılarının restorasyonunun tamamlandığını, diğerlerinin sıralandığını söylüyor. Bir de herkesin yangına kurban gittiği için pek hayıflandığı Canikoğulluları’ndan Süleyman Paşa’nın 1800’lü yılların başında güzelliğiyle dillere destan olan sarayından söz ediliyor. Sultanın sarayıyla kıyaslanacak kadar görkemli olunca rivayet odur ki kıskançlık yaktırmış güzelim eseri. Ünye, “tarihin üstünde yaşıyor” demek daha doğru bir tanım olur. Kadılar Yokuşu, Çifte Hamam, Bakırcılar Arastası, Eski Hamam, Yaşayan Kültürel Miras Müzesi, Hüseyin Sabri Kadı Konağı Hüsrev, Yürür Konağı, Sebile Hanım Konağı Paşabahçe Konağı, Saray Hamamı, Saray Camii, Tarihi Anit Çinar, Orta Cami ve Kefeli Han keşfetmeyi seven gezginleri bekliyor.

Miras kalan birlikte yaşama kültürü

Şehir canlı ve keyifli. Kadınlar sosyal hayatın içinde sesleri yüksek ama girişimci sayısı oldukça düşük. Ünye tanıtım atağı sonrasında yerel yemek sunan lokantaların kadınlar tarafından açılıyor olması sevindirici. Yerel yemekler deyince; verimli yağmurlarla yıkanan Karadeniz topraklarında yetişen vitamin deposu otlardan inanılmaz lezzetler yaratıyor Ünyeli kadınlar. Dileğim kadın girişimci sayısının ve iş çeşitliliğinin artmasını.

Lezzet deyince işi erbabına bırakmak lazım

Bir yanda Tarihi Şehirler Birliği’nin toplantısı diğer yanda Triatlon yarışları ve kısa süren yaza yayılmış sayısız etkinlik. Ünye hareketli, Ünye umutlu. Selim Tuncer doğduğu topraklara borcunu ödemek isteyenlerden. Her fırsatta kaçıyor baba ocağına, bir de çiftlik yapmış kendisine. Memlekete döneceğim teranesi yapan pek çoğumuza nazire edercesine çoktan yerleşmiş bile. Kıskanılası, çok kıskanılası!

Seçkin lezzetlerin sunulduğu sofrasına pek çok kez konuk olduğum Selim Tuncer’e bıraktık kendimizi. En görülesi yerlere götürüyor bizi, en lezzetlilerinden tattırıyor. İşte Selim Tuncer’in kaleminden Ünye lezzet turu, “Karadeniz’in en batıdan başlayarak en doğuya kadar her farklı destinasyonunda pide yapma usulü vardır. Ünye pidesi de bunlardan biridir ve kendine özgüdür. Ünye’de pide yemek için en ideal mekan Çakırtepe’deki restoranlardır ve muhteşem Ünye koyunu seyrederken kıymalı ya da çökelekli pidelerinizi yiyebilirsiniz. Yöresel yemeklere gelince, duyduğuma göre reklam filminden sonra Ünye’de yöresel yemek sunan yerlerin sayısında artış olmuş. Biz Ender Merter, Canan Özsoy ve Günseli Özen’le son Ünye seyahatimizde bir kadın girişimcinin yerine gittik. Sofrada mevsimine göre yok yoktu. Neler mi yedik? Ünye’nin yeşillikleri meşhurdur. Bir diken çeşidinin filizlerinden yapılan Melevcen, fasulye turşusu kavurması, bir mantar çeşidi olan tirmit kavurması, karalahana çorbası ve dolması, soğanlı minik bitki olan sütlücen mücveri, mevsim nedeniyle bulunamayan kaldirik kavurması ve hamsili pilav, mendek sulusu, nivik kavurması gibi lezzetleri sonraya bıraktık.

Bu arada Ünye hamur işlerinde de iddialıdır. Suböreği yöresel bir lezzet olmasa da yöresel peynir ve tereyağıyla çok güzel yapılır. Kocakarı gerdanı evlerde çok sık yapılan bir tatlı çeşididir. Üzüm suyundan yapılan peluzeye eskiden olduğu gibi pek sık rastlanmıyor. Bayramlarda yapılan ve üstü fındıkla bezenen Ünye lokumu olarak anılan kurabiye ise sadece Ünye’ye mahsustur.

Bu arada Gürcü ve Çerkez yemeklerinin Ünye yorumlarını da unutmamak lazım.” Yukarda yazılanlar ve daha fazlası tarafımızdan tadılmış, yenilmiş ve test edilmiştir. Bütün bu cazip lezzetlerin yanı sıra Ünye bugüne değin pek dokunulmamış doğasıyla Karadeniz’in özel koylarından bir tanesi. Bana sorarsanız Ünye reklam filminde eksik var fazla yok. Hararetle öneririm, gidiniz görünüz.