Yapay zeka modayı dönüştürdü, eğitim sistemi geride kaldı

Yapay zeka bugün moda sektöründe tasarım süreçlerinden üretim planlamasına, tüketici davranışlarından stok yönetimine kadar pek çok alanı dönüştürüyor. Ancak bu dönüşümde asıl belirleyici olan unsur teknoloji değil; bu teknolojiyi anlayan, yorumlayan ve stratejiye dönüştüren insan kaynağı. Doç. Dr. Başak Boğday Saygılı, mevcut moda eğitiminin yeni dönemin ihtiyaçlarına karşılık gelmediğini vurgulayarak, “Sezonsuz moda ve veriyle tasarım, eski eğitim anlayışıyla yönetilemez” diyor…

Moda eğitiminin uzun yıllar estetik, yaratıcılık ve teknik beceri ekseninde ilerlediğini belirten Doç. Dr. Başak Boğday Saygılı, bu yaklaşımın yeni dönemin gerekliliklerine yanıt vermekte yetersiz kaldığını vurguluyor. Saygılı’ya göre günümüzde tasarımcıdan yalnızca iyi tasarlaması beklenmiyor; veriyi okuyabilmesi, talebi öngörebilmesi, üretimle es zamanlı düşünebilmesi ve sürdürülebilir kararlar alabilmesi gerekiyor. Bu da eğitim sisteminin köklü bir dönüşümünü zorunlu kılıyor.

Tasarımcı profili değişiyor

Yapay zeka destekli sistemlerin kullanıcı davranışları, satın alma geçmişleri, iade oranları ve coğrafi tercihleri analiz ederek tasarım süreçlerini yönlendirdiğine dikkat çeken Saygılı, tasarımcı rolünün de kökten değiştiğini ifade ediyor. Artık tasarımcı yalnızca yaratıcı bir figür değil; stratejik kararlar alan, veriyi yorumlayan ve risk yöneten bir aktör haline geliyor.

“Sezonsuz moda” üretim anlayışını da dönüştürüyor

Bu dönüşüm üretim tarafında da yeni bir denge yaratıyor. Sezonsuz moda anlayışı, yüksek adetli ve uzun vadeli üretim planlarını geride bırakırken; az adetli, çok modelli ve esnek üretim sistemlerini öne çıkarıyor. Ancak bugün her fabrika ve her atölye bu yapıya hazır değil. Saygılı’ya göre asıl soru şu: Üretim yapan profesyoneller bu yeni sisteme ne kadar hazır?

Eğitimdeki kopukluk sektörü zorluyor

Moda tasarımcılarının üretim gerçeklerinden kopuk yetiştiğini, üretim tarafının ise tasarımın ve verinin yeni diline uzak kaldığını belirten Saygılı, bu kopukluğun sektörün en temel sorunlarından biri olduğuna işaret ediyor. Bu ayrım devam ettiği sürece; çok iyi tasarlanan ama üretilemeyen koleksiyonlar, çok iyi üreten ama talebi okuyamayan fabrikalar ve stok yükü altında ezilen markalar görmeye devam edilecek.

Yeni dönemin moda eğitimi yeniden tanımlanmalı

Yeni çağın moda eğitiminin veri okuryazarlığı, yapay zeka ile tasarım süreçleri, esnek üretim sistemleri, sürdürülebilirlik, maliyet yönetimi ve tedarik zinciri optimizasyonunu merkeze alması gerektiğini vurgulayan Saygılı, bu sorumluluğun yalnızca üniversitelerde olmadığını belirtiyor. Atölyelerden fabrikalara, marka yöneticilerinden sektör profesyonellerine kadar herkes için yeniden eğitim artık kaçınılmaz hale geliyor.

Yapay zekanın moda sektöründeki pek çok yapısal sorunu çözme potansiyeline sahip olduğunu belirten Saygılı, değerlendirmesini şu sözlerle tamamlıyor: “Sezonsuz moda bir trend değil, yeni bir sistem. Bu sistem, eski eğitim modelleriyle yönetilemez. Moda değişti, üretim değişti, tüketici değişti. Şimdi sıra, insan kaynağını değiştirmekte.”