Türkiye’nin zaman karnesi: Görünmez emek kadınların, sosyal medya hepimizin vaktini alıyor
Research İstanbul’un Susam Bülteni’nde yayımlanan Zaman Kullanım Araştırması, ücretli çalışma saatlerinde erkeklerin önde görünmesine karşın “görünmez emek” de hesaba katıldığında kadınların daha uzun mesai yaptığını ortaya koyuyor. Araştırma, son 10 yılda boş zaman alışkanlıklarının ise hızla dijitalleştiğini gösteriyor.
Zaman Kullanım Araştırması verileri, çalışma hayatından ev içi emeğe ve değişen serbest zaman etkinliklerimize kadar günlük hayatımızın röntgenini çekiyor. Veriler, ücretli çalışma saatlerinde erkeklerin önde görünmesine rağmen “görünmez emek” hesaba katıldığında kadınların çok daha ağır bir mesai yaptığını ve son 10 yılda boş zamanlarımızı değerlendirme biçimimizin dijitalleştiğini ortaya koyuyor.
Araştırmanın sonuçlarına göre 15 yaş ve üzeri çalışan nüfusta, erkeklerin istihdama ayırdıkları süre kadınlardan daha yüksek olarak gerçekleşiyor.
Haftalık çalışma saatleri karşılaştırıldığında, erkekler ortalama 5 buçuk saat daha fazla ücretli çalışıyor. 2025 yılı verilerine göre Zaman Kullanım Araştırması baz alındığında haftalık çalışmaya ayrılan süre erkeklerde 42 saat iken, kadınlarda 34 saat 46 dakika olarak ölçülmüştür. İşgücü istatistiklerine göre ise bu süre erkeklerde 44 saat 24 dakika, kadınlarda 38 saat 54 dakika olarak gerçekleşti.
Kadının “görünmez emeği” görününce mesai saati erkekleri geçiyor
Ancak işin içine hanehalkı ve aile bakımı eklendiğinde tablonun rengi değişiyor ve kadınların “görünmez emeği” gün yüzüne çıkıyor.
İstihdam ve ev içi bakım emeği birlikte hesaplandığında, çalışan bir erkeğin günlük toplam iş yükü 6 saat 47 dakika iken, çalışan bir kadının günlük iş yükü 7 saat 36 dakikaya ulaşıyor.
Evlilik kadınların ev içi mesaisini katlıyor
Ev içi bakım yükündeki en büyük uçurum; evli ve evli olmayan kadınların hanehalkı ve aile bakımına ayırdığı zamanda ortaya çıkıyor.
Hiç evlenmemiş erkekler hanehalkı ve aile bakımına günde ortalama yalnızca 35 dakika ayırırken, hiç evlenmemiş kadınlarda bu süre 1 saat 38 dakika oluyor.
Ancak evlilikle birlikte kadınların üstlendiği yük dramatik bir şekilde artıyor. Evli erkeklerin aile ve ev bakımına ayırdığı süre günlük ortalama 1 saat 8 dakika iken, evli kadınlarda bu süre 5 saat 13 dakikaya fırlıyor.
Veriler, evli kadınların ev içi bakımda evli erkeklerin yaklaşık 4,5 katı kadar mesai harcadığını gösteriyor.
Cinsiyet ve medeni duruma göre günlük ortalama süre, 2025
Çalışan kadınların kendine ayıracak zamanı kısıtlanıyor
Ev içi bakım ve istihdamın toplam süresindeki bu fazlalık, doğal olarak çalışan kadınların gün içinde kendilerine ayırabildikleri serbest zamanı da daraltıyor.
Çalışan erkek ve kadınların günlük serbest zaman faaliyetleri kıyaslandığında erkeklerin tüm kategorilerde daha fazla vakti olduğu görülüyor.
+15 yaş çalışanlarda seçili boş zaman faaliyetlerine ayrılan günlük ortalama süre, 2025
2015’ten 2025’e boş zamanın değişen faaliyetleri: Dijital öne çıktı
Araştırma, aynı zamanda toplumun boş zamanlarını nasıl değerlendirdiğine dair 10 yıllık (2015-2025) çarpıcı bir değişimi de gözler önüne seriyor. İnsanların serbest vakitlerindeki en büyük artış, oransal olarak yaklaşık yüzde 38’lik bir farkla sosyal medya kullanımında yaşandı. 2015 yılında bireylerin yüzde 33,9’u boş vakitlerini sosyal medyada geçirirken, 2025’te bu oran yüzde 71,7’ye yükseldi.
Dijitalleşen alışkanlıklarımız geleneksel medyayı ise büyük ölçüde geriletti. Gazete ve dergi okuma oranı 2015’te yüzde 39,4 iken, bu oran 2025’te yüzde 20,1’e iniyor. Benzer şekilde radyo dinleme oranı da yüzde 39,6’dan yüzde 29,4’e geriliyor.
Günübirlik turlar ve doğa yürüyüşlerine katılım oranı ise yüzde 2,1’den yüzde 5,9’a yükselerek artış trendi gösteriyor.
Son dört hafta içinde seçilmiş eğlence ve kültür faaliyetlerini gerçekleştiren fertlerin oranı (%)
