“TikDoc” ve “SkinnyTok” tehlikesi: Sosyal medyada yeni nesil aldatmacalar
Yapay zeka destekli sahte içerikler, sosyal medya platformlarında her geçen gün daha da yaygınlaşıyor. Son dönemde TikTok’ta ortaya çıkan ve “TikDoc” olarak adlandırılan yapay zeka üretimi sahte doktor avatarları, kullanıcılar için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Gerçek sağlık uzmanları gibi davranan bu dijital avatarlar, yanıltıcı tıbbi tavsiyelerde bulunarak kullanıcıları şüpheli tedavilere yönlendiriyor. Aynı platformda yayılan ve “SkinnyTok” olarak bilinen, sağlıksız zayıflık ideallerini teşvik eden içeriklerse özellikle genç kullanıcılar üzerinde psikolojik ve fiziksel açıdan yıkıcı etkiler yaratabiliyor. Siber güvenlik şirketi ESET’in yürüttüğü araştırmalar, bu aldatmacaların ulaştığı boyutu gözler önüne sererken, kullanıcıların dikkat etmesi gereken noktaları da ortaya koyuyor.
Üretken yapay zeka, bir zamanlar sadece laboratuvar ortamında sınırlı bir teknolojiyken, artık herkesin erişimine açık hale geldi. Ne yazık ki bu durum, teknolojiyi iyi niyetle kullanmayan kişilerin de eline büyük bir koz verdi. Deepfake teknolojisi sayesinde oluşturulan son derece gerçekçi videolar, sesler ve görseller; sadece ünlü taklidi ya da kamuoyunu yönlendirme amacıyla değil, kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılık gibi suçlar için de sıkça kullanılmaya başlandı.
TikTok ve Instagram gibi platformlarda bu sahte içeriklerin etkisi çok daha geniş kitlelere yayılabiliyor. ESET’in dikkat çektiği bir örnekte, Latin Amerika’da yapay zekâ ile üretilmiş avatarlar jinekolog, diyetisyen gibi sağlık uzmanları kimliğiyle sahneye çıkarak takviye ürünleri tanıttı. Tıbbi tavsiye havasında sunulan bu içerikler, dikkatli olmayan kullanıcıları riskli ve çoğu zaman işe yaramaz ürünleri satın almaya itiyor.
Videolar genellikle aynı kalıba sahip: Ekranın köşesinde yer alan bir avatar, otoriter bir ses tonuyla sağlıkla ilgili bilgiler veriyor ve ardından belirli ürünleri öneriyor. Bu tarz içerikler, izleyicide güven duygusu yaratıp satışları artırmayı amaçlarken, etik sınırların çok ötesine geçiyor. Üstelik bazı videolarda onaylanmamış ilaçlar, sahte tedaviler ve hatta gerçek doktorların taklitleriyle daha ciddi riskler ortaya çıkıyor.
“SkinnyTok” içerikleri sağlığı tehdit ediyor
Ancak TikTok’ta yalnızca sahte doktor avatarları değil, bizzat kullanıcılar tarafından üretilen bazı içerikler de sağlığı tehdit ediyor. Bunların başında gelenlerden biri de son dönemde yükselişe geçen “SkinnyTok” trendi. Bu içeriklerde, aşırı zayıf vücutların idealleştirildiği videolar, genç kullanıcılar üzerinde ciddi bir psikolojik baskı yaratıyor. Kalori takıntısı, aşırı egzersiz, yeme bozuklukları gibi zararlı alışkanlıklar normalleştirilirken; sağlıksız bir beden algısı da körükleniyor.
SkinnyTok videoları çoğunlukla “ne yedim”, “bir haftada nasıl kilo verdim” ya da “sadece suyla detoks” gibi başlıklarla sunuluyor. Özellikle ergenlik çağındaki kullanıcıları hedef alan bu içerikler, beden memnuniyetsizliğini artırıyor ve uzun vadede anoreksiya, bulimia gibi yeme bozukluklarına zemin hazırlayabiliyor.
Gerek deepfake doktor avatarları gerekse SkinnyTok içerikleri, sosyal medyada bilgi kirliliğini artırırken; fiziksel ve ruhsal sağlık üzerinde de olumsuz etkiler bırakıyor. ESET, bu tür içeriklere karşı kullanıcıları uyarıyor ve sahte videoları tanımaya yardımcı olabilecek bazı ipuçları paylaşıyor:
- Dudak hareketleriyle senkronize olmayan sesler, donuk yüz ifadeleri,
- Görüntüde bulanıklık, ışıkta ani değişiklikler,
- Aşırı cilalı veya robotik ses tonu,
- Yeni açılmış, az takipçili ve geçmişi olmayan hesaplar,
- “Mucize tedavi”, “garantili sonuç” gibi gerçek olamayacak kadar iddialı söylemler.
Ayrıca, ideal beden algısı yaratmaya çalışan içeriklerin çoğu zaman sağlıksız ve sürdürülemez yöntemleri teşvik ettiğini hatırlamak önemli. TikTok gibi platformlarda karşılaşılan tıbbi ya da sağlıklı yaşam iddialarını mutlaka güvenilir kaynaklardan kontrol etmek, şüpheli videoları paylaşmaktan kaçınmak ve gerekli durumlarda ilgili içerikleri platforma bildirmek büyük önem taşıyor.
Mutluluğun haritası çizildi! İşte dünyanın en mutlu şehirleri…
