Silikon Vadisi'nde Tahliye Başladı: Maaş Düşürme Konusu Da Gündemde

Meta, Amazon, Twitter, Microsoft… Teknoloji devi şirketler, toplu işten çıkarmalara devam ediyor. Meta, 11 bin, Amazon 10 bin kişiyi işten çıkaracağını duyurdu. Çalışanlarının yarısını işten çıkaran Twitter’da ise Elon Musk, çalışanlarına “Ya daha fazla çalışın ya istifa edin” baskısı yapması üzerine yüzlerce kişi istifa etti, şirketin bazı ofisleri tedbir amaçlı kapatıldı. Sektördeki işten çıkarmaları takip eden Layoffs.fyi web sitesine göre dünya çapında 120 binden fazla pozisyon kapatıldı.

Önlem alıyorlar

Peki, pandemide yıldızı parlayan teknoloji sektörünün işe alımların devam etmesi beklenirken ne oldu da işten çıkarmalar başladı?

Covid 19 pandemisinin ardından gelen yüksek enflasyonun, faiz oranlarındaki ve maliyetlerdeki artışın, jeopolitik gerilimlerin ve Rusya-Ukrayna savaşı ile belirginleşen enerji krizinin küresel ekonomide yavaşlamaya yol açtığını belirten Akademisyen Yazar Ecehan Ersöz, “ABD’deki resesyon ihtimali de bu durumu tetikledi. KPMG tarafından hazırlanan ‘2022 ABD CEO Görünümü’ raporuna göre ABD’de CEO’ların yüzde 91’i önümüzdeki 12 ay içerisinde resesyonun yaklaştığını, yüzde 51’i ise gelecek 6 ayda iş gücünü azaltma ihtiyacı olabileceğini düşünüyor. Dolayısıyla ABD ve Avrupa’daki şirketlerin çoğu çalışan sayısını azaltma ve işe alımları durdurma yönünde karar alıyorlar. Makro ekonomideki belirsiz ortam nedeniyle şirketlerin finansal sağlıklarını gözden geçirdiği ve bu doğrultuda maliyetlerini düşürmeye yönelik önlemler aldıkları görülüyor” dedi.

Maaş düşürme konusu da gündemde…

2021 yılında ve pandemi süresince yapılan yüksek orandaki işe alımların gözden geçirildiğini aktaran Ersöz, “Pandemide internet kullanımının artması nedeniyle hızlı ve yüksek sayıda işe alım söz konusu oldu. Ancak büyük teknoloji şirketleri, yüksek orandaki istihdama karşın 2022’nin 3. çeyrek finansal sonuçlarında beklentilerinin karşılanmadığını gördüler. Teknoloji şirketlerinin sunduğu ürün veya hizmet taleplerinde beklenen seviyelerin gerçekleşmemesinde, hisselerdeki değer kaybı da etkili oldu. Yatırımcıların ve büyük fonların risk iştahındaki düşüşle birlikte şirketler üzerinde maliyet düşürme baskısı yaratmaları, risk sermayesi şirketlerinin yatırımlarını yüzde 50 ve daha fazla oranda kısması da önemli etkenler. Yatırımcılar teknoloji şirketlerinde ödenen ücretlerin ve ikramiyelerin uzun vadeli sürdürülebilirliğinin olmadığını düşünüyorlar. Maaş düşürme konusu da istihdamı azaltmayla birlikte gündemde. Tüm bunların yanında büyük teknoloji markaları halen en değerli markalar listelerinde en üst sıralarda yer alsalar da en değerli şirketler sıralamasında Suudi Arabistan’ın ulusal petrol şirketi Saudi Aramco’nun dünyanın en değerli şirketi sıralamasında Apple’ın önüne geçtiğini görüyoruz. Dolayısıyla teknoloji şirketleri belirsiz makroekonomik ortam nedeniyle istihdam, işe alım ve yatırımları dengeleyerek temkinli davranmayı amaçlıyorlar. Küçülme ve organizasyonel yeniden yapılanma şirketlerin önceliği haline gelmiş durumda. Benzer yaklaşımlar yeni kurulan start-uplar içinde geçerli” diye konuştu.

Silikon Vadisi çökmüyor!

Yaşananların tam olarak Silikon Vadisi’nin çöküşü olmadığını kaydeden Ersöz, “Silikon Vadisi son derece yüksek yaratıcılık, yetkinlik ve yetenek potansiyeli barındıran bir teknoloji, inovasyon ve girişimcilik merkezi. Teknoloji devlerinin doğmasına vesile olmuş bir ekosistem. Şirketler bu kararları finansal sağlamlıklarını ve sürdürülebilirliklerini korumak için veriyorlar. Özellikle büyük teknoloji şirketleri ekonomik belirsizliklerden etkilenmiş olsalar da halen en değerli markalar arasında yer alıyorlar” ifadelerini kullandı.

Herşeye rağmen büyüme dönemi sona erdi

Teknoloji endüstrisinde “her şeye rağmen büyüme” döneminin sona erdiğine dikkat çeken Ersöz, “Şirketler arasındaki büyük rekabet bir dönem yatırımların çok üst seviyelerde gerçekleşmesini sağladı. Önümüzdeki süreçte ise yatırımların geri dönüşü gözetilerek kararlar alınacağını ve risk iştahının da buna göre belirleneceğini düşünüyorum. Teknoloji ve dijitalleşme hayatımızın önemli bir parçası. Bu alanda yapılacak çalışmalar yine devam edecek. Fakat geliştirilecek ürün, hizmet ve iş modellerinde veya teknolojilerde yatırımın geri dönüşünü, özellikle kısa vadede daha yakından takip etme yaklaşımı ön plana çıkacak” açıklamasında bulundu.

Yeni girişimler ortaya çıkacak

Yaşanan krizin olumlu yanlarının da olabileceğinin altını çizen Ersöz, “İşten çıkarmalar şirketteki know-how’ın yani tecrübe ve deneyim birikiminin de kaybolmasına yol açıyor. Bu durum tüm firmalar için olduğu kadar teknoloji firmaları için de son derece önemli bir konu. Teknoloji firmaları için yaratıcılık düzeyi yüksek çalışanlar son derece önemli katma değerler sağlıyorlar. Yetişmiş iş gücünün şirketten ayrılması aslında önemli bir kayıp. Diğer yandan önemli yetkinliklere sahip bu kişiler farklı iş modelleri geliştirmek üzere yeni projeler tasarlayabilirler. Yani yeni girişimler ortaya çıkabilir…” dedi.

Türkiye’yi de etkileyebilir

Ersöz, işten çıkarma dalgasının Türkiye’yi etkileyip etkilemeyeceği konusunda ise şunları söyledi: “Teknoloji şirketlerinin bazıları işten çıkarmaların fazlar şeklinde 2023 yılında da süreceği ifade ediliyor. Bu noktada şimdilik ABD ağırlıklı olarak başlayan bu durum farklı lokasyonlarda da ortaya çıkabilir. Şu an net bir açıklama olmasa da ülkemiz için de etkileri olabilir.”