Pandemi, “vatandaş televizyonculuğu”nu hızlandırdı
Pek çok sektörü derinden etkileyen pandeminin medya sektörüne de önemli etkileri oldu. İnsanlar artık medyanın sadece tüketicisi değil üreticisi. “Vatandaş Gazeteciliği” tam 20 yıl sonra “Vatandaş Televizyonculuğu”na evriliyor. Nasıl mı? Bağımsız ve bireysel yapılan canlı yayınlarla. Eskiden alanında uzman insanları sadece bir TV programına katıldığında dinlerdik. Artık bir moderatöre ya da TV kanalına ihtiyaç duymadan kendi yayınlarını yapıyorlar hem de interaktif bir şekilde. Değişim ve dönüşümden payını alan iletişim sektöründeki yenilikleri Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölüm Başkanı Öğretim Üyesi Dr. Esennur Sirer’den dinliyoruz.
İletişimin hem okuyucusu hem de yazıcısı konumundayız
- Teknolojideki gelişmelerle beraber yenilikler hayatımızda çok daha fazla yer edindi. İnsanın yeryüzündeki varlığı düşünüldüğünde; telefon, televizyon ve internet kullanımı oldukça kısa bir zaman dilimine karşılık geliyor. İletişim alanındaki teknolojik temelli gelişmeler yaşamımızda önemli bir yer işgal etmektedir. Hem üretici hem tüketici konumunda olduğumuz bu dönemde teknoloji bağlamıyla iletişimin hem okuyucusu hem de yazıcısı konumundayız.
“Uydu” dünyayı global köye dönüştürdü
- 1920’li yıllarda başlayan televizyon yayıncılığı araya giren İkinci Dünya Savaşı nedeniyle kesintiye uğradı. 1950’li yıllardan itibaren her eve bir televizyon düşüncesiyle insanların yaşamlarında yer edinmeye başladı. 1980’li yıllarda uydu yayıncılığının başlaması televizyon için sınırları yok eden önemli bir dönüm noktası. Uydu sayesinde dünyanın en ücra noktasından yayın yapılabiliyor. Yani dünya global bir köye döndü.
İnternet dünyayı kökünden değiştirdi
- 1989 yılında Tim Berners-Lee tarafından tasarlanan “World Wide Web”in ortaya çıkışıyla dünyadaki iletişim düzeni kökünden değişmiş, yepyeni ve sürekli devinim gösteren bir döneme girildi. Bireyler “internet” denilen ağın içerisinde metin, resim, video ve diğer multimedya içeriklerini paylaşır hale geldiler. Tabii bu paylaşım teknolojik gelişmelere bağlı biçimde yıllar içerisinde devinim gösterdi.
- Web 1.0 olarak adlandırılan 1990-2000 yılları arasındaki webin ilk döneminde internet aracılığıyla bilgiye kolayca ulaşım sağlandı. Bilgiye ulaşanların insanlığa hükmettiği binlerce yıldan sonra bilginin paylaşıma açılması ve erişiminin kolaylığı insanlık için önemli bir adım oldu. Ancak bu dönem sadece internetteki bilgiyi okuyabildiğimiz bir dönemi ifade ediyor.
- 2000’li yıllarla birlikte “sosyal medya” denilen ve internet ağının içindeki hemen herkesin üretici konumuna eriştiği bir döneme geçildi. Web 2.0 olarak adlandırılan bu dönem “vatandaş gazeteciliği”nin de başladığı dönem. Kişisel olarak içerik üretimine geçilen insan merkezli ve metin ağırlıklı sosyal ağlar bu döneme damga vurdu.
Vatandaş gazeteciliğinden vatandaş televizyonculuğuna…
- 2020 yılı itibariyle “web 4.0” denilen yeni bir döneme girildi. Bu dönem iletişim anlamında verilerin eşgüdümlü işlediği, “5G”, “büyük veri”, “bulut bilişim” gibi yeniliklerin insan yaşamında yerini aldığı bir dönemi ifade ediyor. Televizyon, bilgisayar, tablet ve telefon olarak dört farklı ekrandan dilediğimiz içeriğe erişebildiğimiz bu yeni dönemde geleneksel kitle iletişim araçları yeni teknolojilerle yakınsak bir ilişki içerisinde. Teknoloji kullanımının tabana yayılması ve video akış hızının artışı sonucu yayıncılık herkese açıldı. Tek bir cihaz ile aynı anda 7/24 yayın yapabilme ve bu yayınları aynı anda pek çok sosyal medya mecrasından paylaşabilme olanağı, “niş ve spesiyallerden” oluşan yeni bir dönemin habercisi oldu.
- Bireysel anlamda video çekme, kurgu yapabilme, çekilen içerikleri paylaşabilme ve yayınlayabilme kolaylığı bireysel yayıncılığın önünü açtı. Video akış hızındaki artış ve maliyetlerin azalması sonucu ‘vatandaş gazeteciliği’ nden 20 yıl sonra ‘vatandaş televizyonculuğu’ dönemine geçildi.
Pandemi vatandaş televizyonculuğunu hızlandırdı
- Pandeminin de yayıncılık üzerinde önemli etkileri oldu. Yayıncılıktaki teknolojik temelli dönüşüm pandemiden bağımsız biçimde işliyor görünse de pandemi dönemi “vatandaş televizyonculuğu” konusunda hızlandırıcı bir etki yarattı. Bu dönemde en fazla artış içerik yönünden oldu. Ama bu konuda nitelikten çok niceliksel bir artıştan söz edebiliriz. Yeni teknoloji ile dolayımlanmış televizyon yayıncılığı konusundaki her gelişme eğitim alan öğrencilerimiz için müjdeli bir haberdir. Pandemi medyanın önemini bir kez daha hatırlattı. Bu alanda açılacak pek çok kapı var. Ancak bu kapılar teknolojiye yakın duran eğitimli profesyonellerin aralayacağı kapılardır. Yoksa şu geçiş döneminde de gördüğümüz gibi “vatandaş televizyonculuğu” geleneksel yayıncılığın kopyası olmaktan öteye gidememektedir.
Vatandaş gazeteciliği ya da televizyonculuğu kültür ve yaşam şeklini değiştiriyor
- Değişim ve dönüşümün kaçınılmaz olduğu bu dönemde iletişim alanında da yenilikler her daim olacaktır. Herkesin iletişim teknolojilerini kullanır duruma gelmesi adı ‘vatandaş gazeteciliği’ ya da ‘vatandaş televizyonculuğu’ olsun insanların kültürünü ve yaşam biçimini değiştirmektedir. Yaşadığımız dönemde en yüksek değere sahip olan bilgi, iletişim teknolojileri sayesinde dolaşıma sokulmaktadır. Gelişen bilgi ve iletişim teknolojilerinin sağladığı araçlar, ağ toplumunun şekillenmesinde önemli bir unsurdur. Ağı şekillendirirken kültürü de şekillendirmektedir. Dolayısıyla yaşam biçimimizde şekillenmektedir.
