Moda devlerinin geçim ücreti vaatleri gerçeğe dönüşmüyor
Marketing Türkiye'yi Google kaynaklarınıza ekleyin.Küresel moda markalarının tedarik zincirlerinde çalışan işçilere insanca yaşamaya yetecek ücret ödeme taahhütleri, uygulamada karşılığını bulmuyor. Fashion Checker’ın 2026 değerlendirmesine göre markaların yüzde 32’si taahhütte bulunurken yalnızca yüzde 4’ü geçim ücreti konusunda somut ilerleme kaydettiğini bildirdi. Türkiye’de araştırmaya katılan hazır giyim işçilerinin kazancı ise hesaplanan geçim ücretinin yüzde 66 altında kaldı.
Küresel moda sektöründe çalışma koşulları ve ücret politikalarına yönelik tartışmalar sürerken, markaların kamuoyuna açıkladığı taahhütlerle sahadaki uygulamalar arasındaki fark yeniden gündeme geldi. Temiz Giysiler Kampanyası’nın (Clean Clothes Campaign – CCC) ücret ve şeffaflık izleme projesi Fashion Checker’ın 23 Eylül’de yayımlanan 2026 değerlendirmesi, moda markalarının geçim ücreti konusunda sınırlı ilerleme kaydettiğini ortaya koydu.
Araştırma kapsamında değerlendirilen 110 markanın yüzde 32’si çalışanlara geçim ücreti sağlama konusunda kamuya açık taahhütte bulundu. Buna karşılık yalnızca yüzde 4’ü bu alanda somut ilerleme bildirdi.
Türkiye’de geçim ücreti açığı yüzde 66
Araştırmanın Türkiye’yi kapsayan bölümünde, hazır giyim işçilerinin kazançları ile temel ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için gerekli görülen geçim ücreti arasındaki fark dikkat çekti. CCC ağına bağlı kuruluşların 2023-2025 döneminde yürüttüğü araştırmalara göre, Türkiye’de ankete katılan işçilerin kazancı hesaplanan geçim ücretinin yüzde 66 altında kaldı. Başka bir ifadeyle, katılımcıların kazancı belirlenen geçim ücreti düzeyinin yaklaşık yüzde 34’ünü karşılayabildi.
Benzer bir tablo diğer üretim merkezlerinde de görüldü. Araştırmaya katılan işçiler açısından geçim ücreti açığı Pakistan’da yüzde 74, Bangladeş’te yüzde 73 ve Sırbistan’da yüzde 63 olarak ölçüldü.
Verilerin araştırmaya katılan çalışanları kapsadığı, ülkelerdeki tüm hazır giyim işçilerinin ücret ortalamasını ya da 2026 yılına ait güncel ücret düzeylerini temsil etmediği belirtiliyor. Geçim ücreti kavramında ise yasal asgari ücretten farklı olarak çalışanların ve ailelerinin temel ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri gelir düzeyi esas alıyor.
Tedarik zincirinde şeffaflık ücretlere yansımıyor
Fashion Checker’ın değerlendirmesi, markaların tedarik zincirlerine ilişkin bilgi paylaşımında da önemli bir boşluğa işaret ediyor. İncelenen markaların yüzde 41’i üretim yaptıkları tesislere ilişkin bilgileri kamuoyuyla paylaşırken, bu tesislerdeki ücret seviyelerini açıklayanların oranı yalnızca yüzde 3’te kaldı.
Bu tablo, üretimin hangi tesislerde gerçekleştirildiğine ilişkin şeffaflığın artmasına karşın çalışanların ne kadar kazandığına dair bilgilerin büyük ölçüde sınırlı kaldığını gösteriyor. Ücret bilgilerinin açıklanmaması, markaların tedarik zincirlerindeki çalışma koşullarının ve ücret politikalarının takip edilmesini de güçleştiriyor.
CCC’nin değerlendirmesinde Benetton, Levi’s, Adidas, Uniqlo ve H&M, geçim ücreti performansı bakımından en düşük puan alan markalar arasında sıralandı.
Her dört markadan birinde şikayet mekanizması bulunmuyor
Çalışanların iş yerindeki sorunları güvenli biçimde bildirebilmesi de araştırmanın öne çıkan başlıklarından biri oldu. İncelenen markaların yüzde 25’inde, ücret ihlalleri dahil olmak üzere çalışma hayatındaki sorunların iletilebileceği kamuya açık bir şikayet mekanizmasının bulunmadığı belirtildi.
Fashion Checker Koordinatörü Aileen Robinson, markaların geçim ücreti konusundaki taahhütlerini somut adımlarla desteklemesi gerektiğine dikkat çekti. CCC ise üretim yapılan ülkelerde sendikaların ücret artışı taleplerinin ve ücret müzakerelerinin desteklenmesi çağrısında bulundu.
Kaynak: Ekonomim
