İş yerinde rol belirsizliği arttıkça tükenmişlik hissi de artıyor

Wellbees ve Kariyer.net, Sabancı Üniversitesi Yönetim Bilimleri Fakültesi’nden akademisyenlerin danışmanlığında, çalışanların esenlik düzeyini etkileyen faktörleri belirlemek üzere bir araştırma yaptı. 1.000 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırmaya göre, genel esenlik düzeyini en çok etkileyen faktörler çalışma hayatındaki özerklik, sosyal ilişkilerden hoşnutluk ve mevcut sosyo-ekonomik statü oldu. İş yerinde rol belirsizliği arttıkça tükenmişlik hissinin de arttığı, sosyal ilişkilerden hoşnutluk ve çalışma özerkliğinin ise bu hissi azalttığı tespit edildi.

Wellbees ve Kariyer.net, çalışanların esenlik düzeyini etkileyen faktörleri belirlemek üzere “Esenlik Araştırması” yaptı. Sabancı Üniversitesi Yönetim Bilimleri Fakültesi’nden akademisyenlerin danışmanlığında, 26 sektörden 1.000 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırmada, “genel esenlik”, “tükenmişlik” ve “işten duygusal memnuniyet” olmak üzere esenliğin üç boyutu ele alındı.

Y kuşağı genel esenliği en düşük, tükenmişlik hissi en yüksek kuşak olarak dikkat çekerken Z kuşağı da Y kuşağına çok yakın bir tablo çizdi. Raporda ayrıca iklim değişikliğine bağlı olayların kişilerde eko-anksiyeteye yol açtığı, bu durumun da genel esenliği ve tükenmişliği artırdığına vurgu yapıldı. Anket katılımcıları, ücret dışında en önemli beklentilerinin yan haklar olduğunu belirtirken kadın çalışanlarda esenlik, erkek çalışanlarda ise anlam beklentisi yüksek çıktı.

Çalışanlar fikirlerinin sorulmasını bekliyor

Araştırmada, bireyin hayatında anlam bulduğu hem fiziksel hem ruhsal olarak hoşnut hissettiği durumu ifade eden genel esenliği en çok etkileyen faktörlerin çalışma hayatındaki özerklik yani çalışanların iş ortamında kendi kararlarını aldıkları ve fikirlerinin sorulması, sosyal ilişkilerden hoşnutluk ve mevcut sosyo-ekonomik statü olduğu bulundu.

“Rol belirsizliği” çalışanı tüketiyor

Son yıllarda iş dünyasında giderek daha fazla duyulmaya başlanan tükenmişlik de araştırmanın konu başlıkları arasında yer aldı. Buna göre tükenmişliği; rol belirsizliği yani çalışanların kendilerinden ne beklendiğini bilmeme ve görevlerinin net olmaması durumları artırırken, çalışma özerkliği ve sosyal ilişkilerden hoşnutluğun tükenmişliği azalttığı görüldü. Genel esenliği azaltan ve tükenmişlik hissini artıran bazı faktörlerin aynı olması, bu iki durumun birbirini tetikleyebileceğini de gösterdi.

İş dünyası için yeni alarm: Eko-anksiyete

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de iklim krizi olaylarının çalışanlar üzerindeki etkileri oldu. Tanık olduğumuz iklim değişikliklerinin kişilerde kaygı ve korkuya yol açma durumunu ifade eden eko-anksiyete hem genel esenliği hem de tükenmişliği orta düzeyde etkileyen faktörler arasında yer aldı. Araştırmada eko-anksiyetenin yüksek çıkma sebebinin firmaların bu alandaki çalışmalarının oluşturduğu farkındalık sonucu olabileceğine vurgu yapıldı. Öte yandan makroekonomik ortama duyulan güvenin düşük olması da hem genel esenliği hem de tükenmişliği etkileyen bir diğer ortak faktör oldu.

Y ve Z kuşağı mutsuz ve tükenmiş hissediyor

Araştırma, katılımcıların yüzde 73,7’sini oluşturan Y ve X kuşaklarının esenliğinin düşük olduğunu da gösterdi. Buna göre Y kuşağı her iki kategoride de ilk sırada yer alırken Z kuşağı da Y kuşağına çok yakın bir tablo çizdi. X ve Baby Boomer kuşağının ise Y ve Z kuşağına nazaran daha yüksek esenliğe sahip olduğu ortaya çıktı.

Ofisten çalışmak işten ayrılma niyetini artırıyor

Araştırmaya katılan çalışanların yüzde 80,5’i ofisten, kalan kesim ise hibrit veya uzaktan çalıştığını aktarırken ofisten çalışanların işten ayrılma niyetinin diğer çalışanlara göre daha yüksek olduğu belirlendi. Öte yandan katılımcıların yüzde 13’ünün haftada 40 saat ve altı, yüzde 64’ünün 40-50 saat, yüzde 23’ünün ise 50 saatten fazla çalıştığını söylediği araştırmanın sonuçları, uzun saatler çalışan katılımcıların firmalarına daha bağlı göründüğünü de ortaya çıkardı.

Çalışanlar en çok yan hak, en az eğitim beklentisi içinde

Araştırma kapsamında katılımcılardan iş hayatında ücret dışında hangi beklentilere sahip olduklarını sıralamaları istendi. İlk sırayı yan haklar alırken bunu sırasıyla işin anlamlı olması, kişisel değerlerle örtüşmesi, kişisel gelişime faydalı olması, topluma faydalı olması ve esnek çalışma olanakları izledi. Çalışanların en düşük beklentisi sertifikasyon ya da diploma eğitimi imkanı olurken geleceğe hazırlayan kısa süreli eğitimler ve doğum günü gibi özel gün izinleri de öncelikli beklentiler arasında yer almadı.

Esenliğin zirvesinde esnek çalışma var

Araştırmaya göre psikolojik destek almaya en sıcak bakan kesimler kadınlar, evliler ve büyürken daha varlıklı ailelerde yetişenler oldu. Katılımcıların yaklaşık yüzde 10’unun ise esenlik uygulamalarının faydalı olmadığını düşündükleri, kalan yaklaşık yüzde 90 katılımcının bu uygulamaların zihinsel ve bedensel sağlıklarını iyileştireceğine, stres ve kaygı yönetimine faydalı olacağına daha çok katılım gösterdikleri bulundu. Çalışanlar tarafından en yaygın görülen esenlik uygulamalarının ilk sırasında ise esnek çalışma olanakları yer alırken bunu esenlik ve stres yönetimi eğitimi ile uzman destekleri takip etti.