Ebeveynler için teknoloji rehberi!
Bugün dünya nüfusunun büyük kısmı mobil cihazlarla hayatlarının yetişkinlik döneminde tanışmış olsa da Z kuşağı ve ardından gelen Alfa kuşağı “dijital doğanlar” teriminin tam karşılığı… Teknolojinin içerisine doğan bu kuşağın gelişiminde mobil cihazların doğrudan etkisi ise yadsınamaz boyutlarda. Uzmanlar; ebeveynlere teknoloji kullanımı için sınır koyarken çocukların gelişimlerini göz önüne almalarını, aktif ve pasif teknoloji kullanımı ayrımını öğrenmelerini tavsiye ediyor. Peki yaş grupları bazında incelendiğinde ebeveynler çocukların teknolojik tüketimlerine nasıl bir sınırlama koymalı? Yanıtlar Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Çocuk Gelişimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Füsun Akdağ Aycibin‘den geliyor…
2 yaş altı grup için teknoloji uygun görülmüyor
Dr. Öğretim Üyesi Füsun Akdağ Aycibin, yapılan araştırmaların 0-2 yaş grubundaki çocuklar için yapılandırılmamış oyun zamanının çok önemli olduğunu gösterdiğini söyledi ve sözlerine şöyle devam etti:
“Bu yaş grubunun uyanık oldukları zaman kısıtlı olduğu için medya yerine gerçek dünyayla etkileşim halinde olunca çok daha çabuk öğreniyorlar. 0-2 yaş grubundaki çocuklar, uygulayarak öğrenmeli ve bakımverenleri ile bilişsel, motor ve sosyal-duygusal becerilerini geliştirecek sosyal etkileşimde bulunmalılar. Araştırmalar ayrıca 0-2 yaş grubu çocukların tek başlarına medya ve teknoloji izlemelerinin uygun olmadığını da gösteriyor. 12-24 aylık çocuklar eğer videoları ebeveynleriyle birlikte izlerse ve ebeveynler videoları dil gelişimi için kullanırsa öğrenme gerçekleşiyor. Bu araştırmalara dayanarak 2 yaş altı çocukların teknoloji kullanmalarının önerilmediğini söyleyebiliriz. Ebeveynler 18 ay civarında çocuklarıyla birlikte içeriği uygun olan programları izleyebilirler.”
2-5 yaş aralığında nelere dikkat edilmeli?
Aileler ve eğitimcilerin 2-5 yaş arası çocuklar için teknolojinin evde kullanılabildiğini göz önüne almaları gerektiğini ifade eden Aycibin, “Yapılan tavsiyeler, her gün bir saatlik teknoloji kullanımının uygun olduğunu söylüyor. Bu yaş grubu için kullanılan kriterlerden biri zaman, diğeri ise içeriğin uygunluğudur. 6-8 yaş grubu için teknoloji okul ortamında araştırma ve yaratıcılık için kullanılmalı. Eğer çocukların birden fazla öğretmeni varsa tüm öğretmenler her ders için ve evde ne kadar ekran zamanı kullanıldığına dikkat etmeli. Çocuklar teknolojiyi müfredatla bağlantılı olarak kullanmayı öğrenmeli” dedi.
Ebeveynler aktif ve pasif kullanımı bilmeli
Teknolojinin erken çocuklukta nasıl doğru kullanıldığını anlamak için aileler ve eğitimciler tarafından teknolojinin pasif ve aktif kullanımı arasındaki farkın bilinmesi gerektiğine vurgu yapan Aycibin, “Teknolojinin pasif kullanımı, genellikle çocuklar televizyonda program izledikleri ve bilgisayara baktıkları fakat etkileşimde bulunmadıkları zamanlar. Çocuklar bilgisayarı ve diğer aletleri anlamlı öğrenme aktiviteleri veya hikaye anlatımı için kullanırlarsa teknolojinin aktif kullanımı gerçekleşiyor. Ebeveynler ev ortamında pasif ve aktif teknoloji kullanımıyla tek başına veya bir yetişkinle teknoloji kullanımını göz önüne alarak çocukları için uygun olan sınırları koymalı. Örnek verecek olursak çocuklar deneyimlerini paylaşırken fotoğraf ve hikayeler ile süslüyorlarsa, kendi müziklerini kaydediyorlarsa teknolojiyi aktif olarak kullandıklarını söyleyebiliriz” diye konuştu.
“Doğru kullanım”a götürecek sorular neler?
- Bu içerik çocukların öğrenmesine, ilgi duymasına, hayal etmesine ve araştırmasına nasıl yardımcı olur?
- Teknoloji kullanımından önce, teknoloji kullanımı sırasında ve teknoloji kullanımı sonrasında ne gibi sosyal etkileşimler oluyor? (anne-baba ile konuşma gibi)
- Bu teknoloji çocuğun gereksinimlerine, yeteneklerine, becerilerine, ilgi alanına ve içinde bulunduğu gelişim evresine uyuyor mu?
Yetişkinler sınır koyarken dengeli davranmalı
Teknolojinin erken çocuklukta kullanıldığında öğrenme programına entegre edilmesinin önemine değinen Aycibin, “Teknoloji; resim malzemesi, oyun malzemesi ve kitaplar gibi diğer öğrenme araçlarıyla dönüşümlü kullanılmalı ve çocuğun kendini ifadesine fırsat verilmelidir. Yetişkinler çocuklarla teknolojiyi kullanırken dengeli davranmak zorundalar. Sınırlar koyarken çocukların gelişim seviyesini ve gereksinimlerini göz önüne almalılar. Yetişkinler teknolojiyi çocuklarla tanıştırırken teknolojiyi olumlu etkileşimde kullanarak ve çocukların tek başlarına kullanmasından önce birlikte kullanarak rol model olmalılar” diyor…
