Deprem bölgesindeki kadın çalışanların yarısının sosyal güvencesi yok
DİSK’e bağlı Genel-İş Sendikası Emek Araştırma Dairesi (Emar) tarafından hazırlanan “Kadın Emeği Raporu 2023”e göre istihdamda cinsiyet açığı oranı ortalaması AB ülkelerinde yüzde 9,9, OECD ülkelerinde yüzde 14,2, Türkiye’de ise yüzde 34,3 olarak verilere yansıyor. Raporda yer alan çarpıcı bulgulardan bir diğeri ise 11 ili etkileyen deprem bölgesindeki istihdam içinde yer alan 695 bin kadının yüzde 52’sinin kayıt dışı çalıştırılıyor olması. Buna göre deprem bölgesinde çalışan her iki kadından biri 22 Şubat’ta açıklanan işsizlik ve kısa çalışma ödeneği gibi yardımlardan faydalanamayacak.
Dünyada ve Türkiye’deki kadın istihdamını here yıl güncel veriler ışığında düzenli olarak yayınlayan Emar, bu yıl ki raporda depremden etkilenen illerdeki kadınların çalışma hayatını ayrıca mercek altına aldı. Rapora göre, deprem öncesi dönemde de Gaziantep, Adıyaman, Kilis, Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye, Şanlıurfa ve Diyarbakır illerinde kadınların işgücüne ve istihdama katılımı oranları düşüktü. Bölgede işgücünün yüzde 73’ü yani 2 milyon 292 bini erkeklerden, yüzde 26,7’si yani 837 bini kadınlardan oluşuyordu. Depremle birlikte toplam istihdam oranı ciddi şekilde düşüşe geçti ve yüzde 74’ü olan 1 milyon 987 bini erkeklerden; yüzde 25,6’sı olan 695 bini ise kadınlardan oluştu.
Kadın işsizliğinin yüzde 10’u deprem bölgesinde
Deprem bölgesindeki kadınların işsizlik oranı, ülke genelindeki kadınların işsizlik oranından yüksek. 2021 yılında ülke genelinde kadın işsizlik oranı yüzde 14,7 iken deprem bölgesinde bu oran yüzde 16,8 olarak kaydedilmişti. Türkiye’deki toplam kadın işsizliği 2021 yılında 1,5 milyon olarak kayıtlara geçmişti. Toplam kadın işsizliğinin yaklaşık yüzde 10’unu yani 141 bin kadından fazlasını da deprem bölgesinde yaşayan kadın işsizler oluşturuyordu.
Türkiye’de kadınların işsizlik oranı artıyor
Türkiye’de kadın-erkek istihdam oranları yıllara göre incelendiğinde 2018 yılında kadın istihdamı yüzde 29,4 iken 2022 yılının Aralık ayına gelindiğinde 1,9 puan artarak yüzde 31,3’ye yükseldi. Ayrıca Türkiye’de kadınların işsizlik oranları her geçen gün artıyor. OECD verilerine göre; Türkiye’de kadınların işsizlik oranı yüzde 12,7 ile AB ve OECD üye ülke ortalamalarının 2 katından fazla. AB üye ülke ortalamalarında kadın işsizliği yüzde 6,4, OECD üye ülke ortalamasında ise yüzde 6,8.
3,3 milyon kadın çalışan sosyal güvenceden yoksun
2022 yılı 4’üncü çeyrek verilerine göre 10 milyon 298 bin kadın istihdamının 6 milyon 951 bini yani yüzde 67,4’ü kayıtlı, 3 milyon 347 bini ise yani yüzde 32,5’i ise kayıt dışı çalıştırılıyor. Veriler gösteriyor ki Türkiye’de 3,3 milyon kadın sosyal güvencesi olmadan çalışıyor.
Yarı zamanlı çalışan kadınlarda kayıt dışı çalışma oranı yüzde 68’e çıkıyor. 2022 yılı 4’üncü çeyrek verilerine göre tam zamanlı çalışan kadın sayısı 8 milyon 642 bin; yarı zamanlı çalışan kadın sayısı ise 1 milyon 656 bin kişi olarak kaydedildi. Tam zamanlı çalışan kadınların yüzde 74,3’ü kayıtlı, yüzde 25,6’sı ise kayıt dışı çalışırken, yarı zamanlı çalışan kadınların çoğunluğu kayıt dışı çalıştırılıyor. Buna göre yarı zamanlı kadınların sadece yüzde 31,8’i kayıtlı iken yüzde 68,1’ine kayıt dışı istihdam ediliyor.
12,2 milyon kadın ev işleri nedeniyle çalışma yaşamına dahil olamıyor
2022 yılı 4’üncü çeyrek verilerine göre 9 milyon 663 bin kadın ev işleri nedeniyle çalışma hayatına dâhil olamadığını belirtmişken ev işleri nedeniyle çalışma hayatına dâhil olamadığını belirten erkek sayısına ilişkin bir veri bulunmuyor. Ailevi ve kişisel nedenlerle çalışma hayatına dahil olamadığını belirten kadın sayısı 2 milyon 286 bin kişi iken bu verilerdeki erkek sayısı kadın sayısının 5’te birine yani sadece 466 bin kişiye denk geliyor.
