“Denetim kayyımı” atanan beyaz et markaları neyle suçlanıyor?

Beyaz et sektöründe rekabet soruşturması yeni bir boyut kazandı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talebiyle sektörün önde gelen 13 şirketine yönelik başlatılan soruşturma kapsamında şirketlere denetim kayyımı atanırken, süreç yalnızca rekabet ihlali iddialarıyla sınırlı görünmüyor. Rekabet Kurumu’nun daha önce sektöre ilişkin aldığı kararların da dosyanın önemli dayanaklarından biri olduğu değerlendirilirken, uzmanlara göre soruşturma Türkiye’de rekabet hukuku, yatırım iklimi ve şirket denetimi açısından kritik bir dönüm noktasına işaret ediyor.

Konuya ilişkin LinkedIn hesabından değerlendirmelerde bulunan VALİS Danışmanlık Kurucusu Dr. Bülent Gökdemir ise özellikle sektör oyuncularına yönelik suçlamaların hukuki ve ekonomik etkilerine dikkat çekerek, sürecin Türkiye’de piyasa denetim mekanizmaları açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguluyor. Gökdemir paylaşımında şunları dile getirdi:

“Şirketlere el koyma söz konusu değil, bu şirketlerin yönetim organlarının karar ve işlemleri kayyım TMSF’nin onayına tâbi kılındı.

Suçlamalar şunlar:
-Türk Ceza Kanunu 220; suç işlemek amacıyla örgüt kurma
-TCK 237; fiyatları etkileme
-TCK 282; suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama

Mahkeme kararı incelendiğinde TCK 220 ve 237 kapsamında değerlendirilen iddiaların büyük ölçü Rekabet Kurumu’nun 18.9.2025 tarihli beyaz et kararına dayandırıldığı anlaşılıyor. TCK 282 iddiası ise Savcılık incelemesi ve MASAK değerlendirmesinden kaynaklı.

Rekabet Kurulu söz konusu kararında beyaz et sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin rekabete hassas bilgi paylaşımı yoluyla Rekabet Kanunun 4. maddesini ihlal ettiğine hükmetti ve tüm sektöre davranışsal tedbir getirdi.

Kurulun 172 sayfa tutan gerekçeli kararında neler var?

-Tarafların rekabete duyarlı bilgi paylaştığına ilişkin belge/deliller
-Hem sektör, hem teşebbüs hem de ürün bazında fiyat, maliyet, mark-up (kabaca kar marjı), fiyat değişim tarihlerine ilişkin ayrıntılı analizler.

Karar bize özetle şunu söylüyor; 2019-2023 yılları arasında fiyat-maliyet tam uyumlu, hatta bu dönem içinde bazı zaman kesitlerinde mark-up’lar negatif. Ocak 2023 sonrasında fiyat-maliyet eğilim olarak uyumlu ama aradaki marj hızla açılıyor, aynı şekilde şirketlerin bireysel kârlarında hızlı artış söz konusu, fiyat değişim tarihleri de birbirine yakın ve teşebbüsler arasında bilgi değişimini ortaya koyan deliller var. Dolayısıyla Ocak 2023-Temmuz 2024 döneminde teşebbüsler arasında eşgüdümle fiyatlar rekabete aykırı biçimde şişirilmiş (enteresan biçimde uyumlu eylem iddiasında bulunmamış Kurum! bu konuda da yazacağım).

Şu hususu not edeyim, Rekabet Kurumu bu tür analizlerde değişken maliyetleri esas alıyor (burada yem, civciv, enerji vs). Finansman giderleri ve benzeri değişkenleri dışlıyor. Bu da makroekonomik şokların şirket fiyatlamaları üzerindeki etkisini yok sayıyor.

Tavuk eti fiyatları 2025-2026 Ocak döneminde stabil (muhtemel RK kararının etkisiyle). Lakin Web TÜFE (Bora Kaya) verilerine göre 2026 yılı Ocak-Haziran döneminde yeniden bir sıçrama ortaya çıkıyor ve fiyatlar bu dönemde yüzde 30’a yakın artıyor.

Savcılığın incelemesini bu hareket tetiklemiş olabilir.

RK bir inceleme daha yapabilir ve teşebbüsler arası iletişime ilişkin deliller mevcut ise ağırlaştırılmış para cezasına hükmedebilirdi elbette. Bu, Türkiye’de yatırım ikliminin görünümü bakımından daha olumlu bir tercih olurdu. Lakin bu inceleme en az bir yıl sürerdi.

Konunun bir de TCK 282 boyutu mevcut. Suç gelirlerinin aklanması konusunda ne tür deliller var bilemiyoruz…”

Bülent Gökdemir hakkında…

1973 yılında Ankara’da dünyaya geldi. Hacettepe Üniversitesi İİBF İktisat Bölümünde lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamladı. Dundee Üniversitesinde uluslararası hukuk alanında yüksek lisans yaptı. Hacettepe Üniversitesi İİBF Maliye Bölümünde doktorasını tamamladı. 1999 yılında uzman yardımcısı olarak göreve başladığı Rekabet Kurumu’ndan 2025 yılında Başuzman kadrosundan emekli oldu. Bu süre içinde geçici görevlendirmeler ile TBMM ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programında danışman ve proje yöneticisi olarak görev yaptı, ODTÜ İİBF İktisat Bölümünde yarı zamanlı öğretim görevlisi sıfatıyla dersler verdi. Rekabet Kurumu’ndan 2025 yılında Başuzman olarak emekli olan Dr. Bülent Gökdemir kurucusu olduğu VALİS Danışmanlık şirketinde kariyerine devam ediyor.