Bülent Gökdemir yazdı: Google’ın AI özetleri, Rekabet Kurumu’nun radarında
Marketing Türkiye'yi Google kaynaklarınıza ekleyin.
VALİS Danışmanlık Kurucusu
Rekabet Kurumu da Google AI (AI ön izlemeleri ve AI modu) davranışlarının haber yayıncıları ve içerik ücretlerine etkisini incelemek üzere soruşturma başlattı.
AB Rekabet Otoritesinden yaklaşık 1 yıl sonra.
AI Ön İzlemeleri yayıncıların içeriği ile ilgili özet sunuyor ve arama sayfasının en üstünde yer alıyor. AI Modu ise internet kullanıcılarının konu ile ilgili ilave sorularını yanıtlayan chatbot’a benzer arama sekmesi işlevi görüyor.
Rekabet Kurumu soruşturma kapsamında şu iddiaları değerlendirecek:
- Haber yayıncıları ve içerik üreticilerine yönelik trafiğin olumsuz yönde etkilenip etkilenmediği.
- Google ile haber yayıncıları arasındaki sözleşme koşullarının (Rekabet Kurumu’nun tabiri ile) haksız sözleşme koşulu olup olmadığı.
- AI davranışlarının dışlayıcı etkiye yol açıp açmadığı.
- Sözleşmelerde ayırımcılık yapılıp yapılmadığı.
AB soruşturması ile Rekabet Kurumu soruşturması arasındaki temel farklılıkları vurgulamak yerinde olacak:
- Rekabet Kurumu kuvvetli şüphe gerekçesiyle geçici tedbir kararı aldı. AB Soruşturmasında tedbir söz konusu değil.
- Rekabet Kurumu Soruşturmasında içerik üreticilerine yönelik trafiğin olumsuz etkilenip etkilenmediğine bakılacak. AB Soruşturmasında (en azından duyuruda) bu hususa doğrudan işaret edilmiyor.
- AB Soruşturmasında içerik üreticileri ve yayıncılara yeterli tazminat ödenip ödenmediği incelenecek. Rekabet Kurumu Soruşturmasında bu hususa doğrudan işaret edilmiyor. Muhtemelen “haksız sözleşme” başlığı altında ele alınacak.
- AB Soruşturmasında içerik üreticileri ve yayıncıların Google hizmetlerinden dışlanmaksızın AI özetlerine itiraz etme ya da kabul etmeme seçeneğinin bulunmaması ele alınacak. Rekabet Kurumu Soruşturmasında bu davranış özel olarak vurgulanmamış. Yine de haksız sözleşme başlığı altında incelenebilir. Nitekim tedbir kapsamında bunun ipucu verilmiş.
- AB Soruşturmasında Youtube’a yüklenen içerikler ile Google AI’ın, içerik üreticilerinin iznine tâbi olmadan eğitilmesi meselesi değerlendirilecek. Rekabet Kurumu eğitim konusuna girmemiş.
AB Soruşturmasına nazaran Rekabet Kurumu’nun spesifik ihlal davranışlarından ziyade genel olarak sömürücü ve dışlayıcı davranış başlıklarına odaklandığı görülüyor. Bu başlıklar altında geniş bir inceleme yapmak istediği anlaşılıyor.
Son olarak bir tespit ve tahmin:
Rekabet Kurumu kuvvetli şüphe gerekçesiyle tedbir kararı almış. Mamafih tedbirin içeriğini net bir şekilde ortaya koymamış.
Diyor ki; “Ey Google, haber yayıncıları arasında ayrımcılık yaratmayacak, içerik kullanımının ekonomik değerini yansıtacak ve yayıncıların söz konusu hizmetlerde içerik kullanımına ilişkin tercihlerini kullanabilmelerini sağlayacak koşulları tesis et”.
Şimdi top Google’ın sahasında. Sözleşmelerde istenen değişiklikleri yapacak ve bunları Rekabet Kurumu’na kabul ettirecek.
Google’a taahhüt sunma dışında bir seçenek kalmamış gibi görünüyor. Tahminen Kurum, ön araştırma aşamasında bu taahhüdü bekledi. Gelmeyince soruşturma ve tedbir kararı aldı.
Bülent Gökdemir hakkında…
1973 yılında Ankara’da dünyaya geldi. Hacettepe Üniversitesi İİBF İktisat Bölümünde lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamladı. Dundee Üniversitesinde uluslararası hukuk alanında yüksek lisans yaptı. Hacettepe Üniversitesi İİBF Maliye Bölümünde doktorasını tamamladı. 1999 yılında uzman yardımcısı olarak göreve başladığı Rekabet Kurumu’ndan 2025 yılında Başuzman kadrosundan emekli oldu. Bu süre içinde geçici görevlendirmeler ile TBMM ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programında danışman ve proje yöneticisi olarak görev yaptı, ODTÜ İİBF İktisat Bölümünde yarı zamanlı öğretim görevlisi sıfatıyla dersler verdi. Rekabet Kurumu’ndan 2025 yılında Başuzman olarak emekli olan Dr. Bülent Gökdemir kurucusu olduğu VALİS Danışmanlık şirketinde kariyerine devam ediyor.
