Ticaret Bakanlığı’ndan yapay zeka, influencer ve hedefli reklamlara kapsamlı düzen: Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak…
Ticaret Bakanlığı, dijitalleşmeyle birlikte reklam maruziyetinin artması ve tüketicilerin aldatıcı ticari uygulamalara karşı daha etkin korunması amacıyla “Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği”nde kapsamlı değişikliklere gitti. Düzenlemeleri içeren yeni yönetmelik, 1 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.
Yeni düzenleme; hedefli reklamcılık, yapay zeka ile üretilen reklam içerikleri, influencer pazarlaması, indirim kampanyaları, tüketici yorumları ve çevresel beyanlar gibi son yıllarda reklam ekosisteminin en hızlı büyüyen alanlarına yönelik yeni yükümlülükler getiriyor. Düzenlemelerin büyük bölümü 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek.
Hedefli reklamcılıkta şeffaflık zorunlu hale geliyor
Yönetmelikle birlikte tüketicilerin çevrimiçi davranışları ve kişisel verileri analiz edilerek sunulan hedefli reklamlara ilişkin yeni şeffaflık standartları getirildi. Buna göre reklamverenler; reklamın hangi kriterlerle gösterildiğini ve bu kriterlerin tüketici tarafından nasıl değiştirilebileceğini doğrudan ve kolay erişilebilir biçimde açıklamakla yükümlü olacak. Böylece kişiselleştirilmiş reklam uygulamalarında kullanıcı kontrolünün artırılması hedefleniyor.
Çocuklara yönelik hedefli reklam uygulamaları yasaklandı
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri çocuklara yönelik reklam faaliyetleri oldu. Buna göre çocuklara, kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam gösterilmesi yasaklandı.
Influencer içeriklerinde reklam ibaresi zorunluluğu genişliyor
Sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla gerçekleştirilen ticari iş birliklerinde de denetim artırılıyor.
Yeni düzenlemeye göre influencer’ların; ücret, ücretsiz ürün veya hizmet, indirim, davet ya da etkinlik katılımı gibi herhangi bir menfaat karşılığında yaptığı paylaşımlarda reklam niteliğini açık biçimde belirtmesi gerekecek. Paylaşımlarda “reklam” veya “tanıtım” ibarelerinin açık ve ayırt edilebilir şekilde kullanılması zorunlu olacak.
İndirim iletişiminde “son 10 gün” kuralı
İndirimli satış reklamlarında tüketici yanıltıcılığını önlemeye yönelik yeni fiyat gösterim kuralları da yürürlüğe giriyor.
Buna göre indirim öncesi fiyat olarak yalnızca kampanya başlangıcından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat gösterilebilecek. Şarta bağlı kampanyalar da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak.
Meyve-sebze gibi hızlı bozulabilen ürünler ile hizmet kategorilerinde ise indirimli fiyatın bir önceki fiyat esas alınarak duyurulması gerekecek.
Yapay zeka ile oluşturulan reklamlarda açık bildirim dönemi
Yönetmelik, üretken yapay zeka ve dijital karakter kullanımını da kapsayacak şekilde genişletildi. Buna göre reklamlarda yapay zeka teknolojileriyle oluşturulmuş ve gerçek insandan ayırt edilmesi güç dijital karakterlere yer verilmesi halinde bunun tüketiciye açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir biçimde belirtilmesi zorunlu olacak. Öte yandan gerçek kişilerin yapay zeka ile oluşturulmuş dijital kopyalarının, bir ürün veya hizmeti deneyimlediği ya da tavsiye ettiği izlenimi yaratan reklamlar yasak kapsamına alındı.
“Çevre dostu” söylemlerine belge şartı
Çevresel beyan içeren reklamlara ilişkin düzenlemeler de sıkılaştırıldı. Artık “çevre dostu”, “sürdürülebilir”, “yeşil” gibi genel çevresel ifadelerin açıklama yapılmadan kullanılması mümkün olmayacak. Reklamlarda kullanılan çevresel iddiaların ürün veya hizmet yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğu açıkça belirtilecek. Ayrıca bu tür beyanların; yetkili kurumlar, üniversiteler veya akredite bağımsız kuruluşlardan alınan belge ve sertifikalarla desteklenmesi gerekecek.
Tüketici yorumları ve şikayet süreçlerinde yeni standartlar
Yönetmelik kapsamında tüketici değerlendirmelerine yönelik de yeni kriterler getirildi. Satın alma doğrulaması yapılamayan platformlardan alınan kullanıcı yorumları yayımlanamayacak. Bir ürün veya hizmete ilişkin değerlendirmelerin farklı başlıklarda sunulması durumunda ise tüm yorumların aynı görünürlük ve erişilebilirlik standardıyla paylaşılması zorunlu olacak. Ayrıca tüketici şikâyetlerinin yayımlanması öncesinde satıcı ve sağlayıcılara tanınan cevap süresi 72 saatten 48 saate indirildi.
Takviye edici gıda ve yanıltıcı uzman kullanımı da kapsamda
Yeni düzenleme kapsamında takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği algısını yaratacak reklam dili yasaklandı. Bunun yanında ticari reklamlarda tüketicilerin bilgi ve deneyim eksikliğini istismar edecek şekilde akademik unvanların yanıltıcı biçimde kullanılması da açık şekilde düzenleme kapsamına alındı.
Bakanlık ayrıca yasa dışı bahis, kumar ve yasa dışı şans oyunlarına ilişkin reklam yasağının kapsamını genişletirken; falcı, medyum ve astrolog hizmetlerine ilişkin reklam yasaklarını da korudu. Yeni düzenlemelerle birlikte markalar, reklamverenler, influencer ajansları ve dijital platformlar açısından şeffaflık, ispat yükümlülüğü ve tüketici bilgilendirmesi yeni dönemin temel başlıkları olarak öne çıkıyor.
