Türkiye’nin sosyalleşme platformu: Çay

Ait olduğumuz kültürle özdeşleştiriyor ve bizi biz yapan bir değer olarak görüyoruz çayı. Sohbet, dostluk, huzur, mutluluk, aile dendi mi, “o zaman bir çay demleyelim” diyoruz. Zira Aksoy Araştırma’nın Marketing Türkiye için gerçekleştirdiği “Çay Tüketim Kültürü Araştırması” da bu tutkuyu kanıtlar nitelikte… Araştırma sonuçlarına göre çay demek bir sosyalleşme aracı demek. Katılımcıların bir kısmı çay tüketimleriyle ilgili sorulan soruya “Günde birden fazla içerim” yanıtını verirken “Çay olmadan asla” diyenlerin sayısı da oldukça yüksek boyutlarda.

Bütün duygularımızı çayla ifade edebilen bir milletiz. “İki çay söylemiştik orada biri açık, keşke yalnız bunun için sevsey­dim seni” diyor şair. Dizilerin diyaloglarını süslüyor “Her şeyi salla ama çayı demle” diyor senarist. Mizah yapmadan durur muyuz; “İnsan vücudunun 100’de 75’i suysa eğer, bizimki çay suyudur” diyor, çay sevdalıları. Bu örnekler de bitmez Türkiye’nin çay tutku­su da… Türkiye’nin çay sevdasını anlamak, çay tüketimini analiz etmek, çayın ifade ettiği duyguları dile getirmek adına Aksoy Araştırma, Marketing Türkiye için “Çay Tüketim Kültürü Araştırması”nı hayata geçirdi. Rakamlarla Türki­ye’nin çaya olan aşkı bu araştırmada.

Çay memleketiyle anılıyor
Yapılan araştırma gösteriyor ki çay denince katılımcıların yüzde 20,3’ünün aklına “Karadeniz” geliyor. Yüzde 15,2 oranıyla akıllara gelen “alışkanlık” yanıtını yüzde 15 ile “keyif” takip ediyor. Çay ile beraber kahvaltı, sohbet, dostluk, mutluluk da akıllarda somutlaşan kavramlar arasında yer alıyor.

Çay demek kış demek

Katılımcılara en çok hangi mevsimde çay tükettikleri sorulduğunda verilen yanıt “kış mevsimi” oluyor. Tabii ki bu sürpriz bir sonuç değil, çay kış aylarında üşüyen elleri ısıtmak için de bir tercih sebebi ne de olsa… Araştırmaya göre “Çayı en çok kış mevsiminde içerim” diyen katılımcı sayısı yüzde 80,3 iken kış mevsimini yüzde 10 ile “yaz” takip ediyor.

Çay en çok sabah tüketiliyor

Araştırmaya katılanlar “Günün en çok hangi diliminde çay tüketiyorsunuz?” sorusunda tahmin edileceği gibi sabah ve akşam yanıtları diğerlerinden sıyrılarak öne çıkıyor. “sabah” yanıtını verenlerin oranı yüzde 50’lere yakınken “Akşam saatlerinde çay içerim” diyenlerin oranı yüzde 27 dolaylarında…

Aramızda çaysız yapamayanlar var

Araştırma kapsamında çaya olan tutkuya da ışık tutuluyor. Katılımcıların yüzde 44,3’ü günde birden fazla çay içtiğini belirtirken “çaysız yapamam” diyenlerin oranı yüzde 41,3. “İkram edilmedikçe içmem” diyenler ise yüzde 14,3’lük bir dilimde yer alıyor. Bunun yanında çayı sevdiği için içenler araştırmanın yüzde 75’lik bir kısmını oluştururken “alışkanlık” diyenlerin oranı yüzde 18,2 olarak görülüyor.

Çay kültürüne Ajda Pekkan dokunuşu

Araştırma sonuçlarına göre günde ortalama 8 bardak çay içen çay sevdalılarının bardak tercihi yüzde 59,2 oranında “ince belli”den yana. Sonuçlar içinde kupa sevenler yüzde 21 iken, ünlü sanatçı Ajda Pekkan’ın ilham kaynağı olduğu “Ajda çay bardağı”nı tercih edenlerin oranı ise yüzde 9,5.

Yeşil çay sevmiyoruz

En sevilen sıcak içecek sıralamasında çay yüzde 58’le birinci sırada yer alıyor. Onu yüzde 24,8 ile Türk kahvesi takip ederken hazır kahve/filtre kahve seçenekleri yüzde 8,5 ile üçüncü en sevilen içecek oluyor. Sağlıklı oluşu ve formda kalmayı sağlamasıyla bilinen yeşil çay ise anlaşılan Türkiye’de pek sevilmiyor. Yeşil çay sıcak içecekler kategorisinde yüzde 1,2 ile sonuncu sırada.

Çay kahveden 3 kat daha fazla tercih ediliyor

Araştırma kapsamında katılımcılara “Diyelim ki bir kafeye gittiniz ve iki içecekten birini seçme şansınız var; hangisini seçersiniz?” sorusu sorulduğundaysa yanıtlarda yine çayın ezici bir üstünlüğü olduğunu görüyoruz. Çayın diğer alternatifleriyle kıyaslandığı soruda çay en yakın rakibi kahveye bile 3 kat fark atıyor.

Çay alırken ambalaja önem vermiyoruz

Aksoy Araştırma’nın Marketing Türkiye için gerçekleştirdiği Çay Tüketim Kültürü Araştırması’nın bir başka bölümünde tüketicinin çay satın alma tercihleri masaya yatırılıyor. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların yüzde 39,7’si ürünün kalitesine, yüzde 31’i önceden ürünü denemiş olmasına ve yüzde 10’u çayın markasına dikkat ediyor.

Çay dumanının en çok tüttüğü yer ev

Araştırmanın bir diğer verisi de gösteriyor ki çayın en çok tüketildiği yer ev. Katılımcılara sorulan “Çayı en çok nerede içiyorsunuz?” sorusuna verilen cevapların yüzde 63,7’si evi işaret ediyor. İş yerinde içenlerin oranı ise yüzde 27,8 olarak izleniyor.

Tüketicilerin yüzde 83,8’i çayı süpermarketten alıyor

Peki, çayı en çok nereden satın alıyoruz? Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların yüz­de 83,8’i süpermarket ya da hipermarketten çay alışverişi yaparken, bakkal yüzde 12,2 ile ikinci sırada yer alıyor. Katılımcıların yüzde 1,8 ise çayı toptancıdan aldığını belirtiyor.

Katılımcıların 4’te 3’ü paket çay tüketiyor

Araştırmada katılımcıların çayı hangi ambalaj türüne göre aldıkları da soruldu. Yüzde 75,5 ile paket çay katılımcıların en çok tercih ettiği ambalaj türü oluyor. Onu yüzde 12,5 ile demlik poşet çay, yüzde 6 ile kaçak çay ve yüzde 3,3 ile bardak poşet çay takip ediyor.

Araştırmanın Metodolojisi: Marketing Türkiye için Aksoy Araştırma’nın gerçekleştirdiği “Çay Tüketim Kültürü Araştırması”na 16+55 yaş aralığında, yüzde 50 kadın, yüzde 50 erkek olmak üzere 600 kişi katıldı. Araştırma, Türkiye temsili olacak şekilde NUTS-1 bölgelerinde gerçekleştirilmiş olup, belirlenen hedef kitleye uygun olacak şekilde yaş, cinsiyet ve SES kotası uygulanmıştır.